boeken

Wortelsap

Lé, olieverf op doek. 2026

Een paar dagen geleden heb ik weer een Boekenpraatje on-line gezet. Al een paar jaar geleden heb ik besloten om alleen nog maar geschiedenisboeken en biografieën te bespreken, anders is het niet vol te houden. Andere literatuur bespreek ik soms op mijn histoblog. Het nieuwste Boekenpraatje gaat over het boek van Peter Malcontent over Israël, Nederland en Palestina en over de biografie van Karel van der Heijden door Vilan van de Loo. Door dat boek ben ik weer volop in de koloniale geschiedenis terechtgekomen. Inmiddels lees ik de biografie van Frits van Daalen (De Atjeh-generaal), ook geschreven door Vilan van de Loo, van wie ik eerder de uitstekende biografie van generaal Van Heutsz las, die ik zes jaar geleden in een Boekenpraatje besprak (link).

Ondertussen geniet ik van het aangename zomerweer, al kost het soms wat moeite om het geklaag over ‘de hitte’ in mijn omgeving te negeren. Ik vind het pas een beetje te gek worden als het over de dertig graden is en ook daar kan ik ondanks mijn enigszins gevorderde leeftijd blijkbaar nog steeds goed tegen. Toen Stella nog leefde en we de zomervakanties altijd in Griekenland doorbrachten, maakten we wel wat anders mee en toch kwamen we nooit in de verleiding een airco te laten installeren. Een stevige ventilator garandeerde een uitstekende nachtrust.

Terwijl ik dagelijks op het terras van mijn stamkroeg geniet van een borrel, heeft de gezondheidsraad de aanval ingezet op de alcohol. In een buitengewoon betuttelend en eenzijdig advies wordt gesteld dat elk glas alcohol gevaarlijk is. Dat alcohol heerlijk ontspannend kan zijn, stress vermijdend en dus heel gezond kan werken, daar hebben ze het niet over. Nee, we moeten naar een samenleving waarin voor geen enkel pleziertje meer plaats is. Wortelsap drinken tussen de veganisten, ik zie het me niet doen. Ik heb bij zulke adviezen zelfs de neiging om maar weer naar de sigarenboer te fietsen voor een kistje rookgenot.

Door |2026-07-10T10:26:20+00:0010 juli, 2026|Tags: , , |0 Reacties

Heldenverering en mythologie

Vanmorgen koffie bij Baraka met D., hoogleraar aan de pedagogische faculteit en redacteur van Stella’s vertaling van mijn geschiedenis van Cyprus. In de ochtend komen er vaker professoren bij Baraka, voornamelijk gepensioneerde. Er zat ook een dameskransje dat een geweldig lawaai voortbracht. Allemaal doof, vermoed ik. Zelf hoor ik ook zo scherp niet meer, al wijst iedere gehoortest tot nu uit dat nog ik voldoende hoor voor de verzekering om geen apparaten te vergoeden.

Ik dacht na het betalen van de belastingaanslag een onbezorgde tijd door te kunnen brengen, maar nee, de bank stuurt me dringende berichten dat ik allerlei papieren moet opsturen of inleveren, anders kan ik straks mijn rekening niet meer gebruiken. Die papieren heb ik al talloze malen moeten insturen. Er schijnt nu ook iets mis te zijn met het nummer van mijn ID. Vroeger liep ik dan even binnen bij het kantoor in Ano Toumba, waar ik ook regelmatig geld kwam halen. Daar zaten twee caissières met wie ik in de loop van de tijd een goede band opbouwde. Ik bracht zelfs op hun verzoek nu en dan tulpenbollen mee uit Nederland. Die dames zijn ontslagen en binnenlopen kun je niet meer als je iets te vragen hebt. Je moet een afspraak maken. Vanuit Nederland had ik dat geprobeerd, maar er waren geen data beschikbaar. Nu, drie weken later, kon ik ineens ruim kiezen. Binnenkort dus de confrontatie.

Met D. gesproken over zijn laatste boek en het genoegen dat hij beleeft aan de literatuur. Van enkele bevriende schrijvers heeft hij boeken geredigeerd, helaas liefdewerk oud-papier, maar wel degelijk liefdewerk. Ik herinnerde me de presentatie van Stella’s vertaling van Afrodite en Europa. D. was een van de sprekers en nam het voor me op toen ik het hevig aan de stok kreeg met een andere hoogleraar die beweerde dat ik het Ottomaanse Rijk niet ‘de zieke man van Europa’ mocht noemen. Het moest ‘de zieke man’ zijn, want Turken waren geen Europeanen. Voor hij benoemd werd tot professor in de geschiedenis werkte hij bij het Museum van de Macedonische Strijd, een nationalistische instelling vol negentiende-eeuwse heldenverering en aanklevende mythologie. Samen dienden we de man stevig van repliek, waarna ik hem nooit meer ergens heb ontmoet, ook niet in Baraka, maar dat zal niet aan ons liggen.

Door |2026-04-21T16:05:54+00:0021 april, 2026|Tags: , , , , |0 Reacties

Traditionele weg

Het was weer een plezierige ervaring om aan boord van een riviercruiseschip een lezing te geven over de hoogtepunten (en een enkel dieptepunt) uit de geschiedenis van Dordrecht. Het was voor een Engels gezelschap. Een klein beetje een thuiswedstrijd dus, met een fraai uitzicht over het drukste rivierenkruispunt van Europa. Eerder, op eerste paasdag, had ik een stadswandeling met een groepje Amerikanen. Voordeel van een kleine groep is dat je meer persoonlijk contact hebt dan wanneer het aantal gasten erg groot is. Even dreigde een spettertje regen, maar dat woei snel over. Aardige, enthousiaste mensen die er ook niets aan kunnen doen dat er een, op zijn zachtst gezegd, eigenaardige meneer bij hen president is. Hopelijk nog maar voor heel even, maar dat houd ik voor me. Die mensen komen voor Dordrecht en haar boeiend verleden, niet voor mijn gedachten over het wereldgebeuren.

Voor die wandeling een bezoek gebracht aan het atelier van in Pictura (open atelier route). Ze is weer met een indrukwekkend werk bezig. Later dit jaar gaat ze in Dordrecht exposeren. Ik kijk daar nu al naar uit. Aan andere ateliers ben ik niet toegekomen, want eerst luisterde ik ’s morgens naar mijn favoriete programma op Radio 1 (OVT van de VPRO) en vroeg in de middag moest ik met mijn gasten op stap. Daarna was het te laat en bovendien riep de stamkroeg waar de dag diende nabesproken.

Verder de afgelopen dagen alvast bezig geweest met enige voorbereiding voor de presentatie van Verscholen in het groen. De meeste uitnodigingen zijn de deur uit. Alles via e-mail, al druk ik er nog wel eentje af voor vriend G., die niet in het bezit is van enigerlei computerapparatuur, e-mail of wat daar ook op lijkt, zaken die hij verafschuwt. Hij moet het zelf weten, moeilijker kun je het jezelf in deze tijd niet maken, maar dan gaat het ook helemaal volgens de traditionele weg, via een envelop met een postzegel. Ook al is de voor mij dichtstbijzijnde brievenbus (schandalig zoveel als het postbedrijf er heeft weggehaald) nog geen honderd meter van zijn huis.

Door |2026-04-08T10:26:40+00:008 april, 2026|Tags: , , , , |0 Reacties

Veel sorry’s

 

De eerste drukproef van Verscholen in het groen is binnen. Valt wat tegen. Het binnenwerk is slordig gedrukt. De nummers op de linker bladzijden half op de rand van het papier. Scheef in de machine gelegen dus en niets gecontroleerd. De rechterpagina’s zien er goed uit. Ik heb besloten de paginanummers te centreren, zoals in There are Rivers in the Sky de ontroerende roman van Elif Shafak die ik op het ogenblik lees.

Ondanks de zorgvuldige correctie en de controle door de externe redacteur zag ik op pagina 97 nog een foutje: we in plaats van wel. Dat direct maar gecorrigeerd. Een boek zonder fout is een illusie, maar je moet doen wat je kunt. Daarna naar de omslag gekeken. De foto doet het geweldig, maar de achtergrondkleur moet anders evenals de kleuren van de titel en ondertitel. Een aantal wijzigingen voorgesteld. Wacht ook op kritisch commentaar van Lé, die er als beeldend kunstenares meer kijk op heeft dan ik.

Kan nog steeds niet inloggen bij de Griekse bank. Met de KPN gebeld. Een vriendelijke meneer heeft de verbinding onderzocht, waarmee niets mis bleek, en wat tips gegeven om eventuele sms-berichten in de spambox te vinden. Alles weer anders op zo’n nieuwe telefoon dan je bent gewend. Voor de vierde keer naar Athene gebeld. Een zenuwachtige dame met veel sorry’s. De technische dienst werkt aan het probleem, maar het duurt nog wel een paar dagen voor het is opgelost. Probeert u het eind van de week nog eens. Sorry, sorry, maar dank u voor het kiezen van onze bank.

Straks bij Visser afgesproken met vriend Philip. Daarna eten met de vaste kern, aangevuld met vrienden uit Griekenland. Tegen de tijd dat ik de deur uit moet zal het wel regenen.

Door |2026-02-11T14:22:32+00:0011 februari, 2026|Tags: , , , |0 Reacties

Gal

Foto: Bart Damen

Ik breng een groot deel van de dag door met Mensje van Keulen. Dat wil zeggen: met haar nieuwe dagboekdeel Omgeslagen dagen, dat gaat over de jaren 1983-87. Ik vind het fascinerend. Waarom? Misschien omdat ik een deel van de wereld waarin ze zich beweegt ken uit de dagboeken van Hans Warren? Misschien omdat er bekenden in voorkomen en schrijvers die we in de jaren zeventig in Dordrecht ontmoetten op de literaire avonden van Bobby Kinghe? Misschien omdat Amsterdam toen nog een stad was waar we graag kwamen, voor de boel werd vergeven door blowende, zuipende en op straat pissende toeristen, Engelse zatlappen op kop? Misschien omdat ik vanaf het verschijnen van Bleekers zomer een liefhebber van haar werk ben?

Of misschien omdat ze een generatiegenote is? Ze is een maand eerder dan Stella geboren. Stella leerde ik in 1987 kennen. Het dagboek roept een zekere weemoed naar de jaren tachtig in me op, hoewel die, als ik mijn eigen literair dagboek teruglees, niet in alle opzichten geweldig waren. In het onderwijs was het vooral ellende, veroorzaakt door onnodige fusies en rampzalige bezuinigingen.

Voor ik straks naar een afspraak ga met een oud-leerling, die inmiddels zelf leraar is, lees ik nog even verder. Mensje schrijft verslavend. Jammer alleen dat ze het over Cees Buddingh’ heeft in plaats van Kees, maar ja, wisten ze in die tijd in Amsterdam veel? Daar mochten ze Buddingh’ niet lezen van W.F. Hermans, vleesgeworden mandarijn op zwavelzuur, die toen vanuit Parijs de Republiek der Letteren met zijn gal bedroop.

Door |2026-01-14T13:16:26+00:0014 januari, 2026|Tags: , , |0 Reacties

Fijn beleid

HVC gebeld. Die stuurde een brief dat we ons vuil, inclusief oudpapier, voortaan naar buurtcontainers moeten brengen, maar dat je daar geen papier in mag gooien als je een eigen container hebt. Die hebben wij, maar de dame aan de lijn kon me geruststellen. Ze blijven het oudpapier ophalen, zodat ik het niet bij het restvuil hoef te doen.

Die buurtcontainers staan deels boven de grond. Ze zijn bijzonder ontsierend en het vuil weggooien wordt er niet gemakkelijker op. Ooit reed je om de paar weken een grijze container uit de tuin naar het trottoir en klaar was Kees. Nu is het ouderwets sjouwen met zakken vuil naar een container die voor het gemak onlangs nog een eind verderop is gezet. Fijn beleid, noem je dat. Goed voor mijn hernia.

Een mijlpaal bereikt. Het manuscript van deel IX uit de serie literaire dagboeken is in eerste versie af. 60549 Woorden. Voorlopig, want er moet nog een voorwoord komen en uiteraard begint nu het kritisch lezen, het schaven en het schrappen. Maar goed, de basis is gelegd, de Rubicon overgestoken.

Vanavond het tweede kroegcollege van het seizoen, over William Turner en Dordrecht. Helaas gaan twee goede vrienden het wegens ziekte missen. ‘Het’ heerst wordt in de kroeg gezegd. Afgelopen zaterdag de griepprik gehad en drie weken daarvoor de coronaprik. ‘Het’ hoop ik daarmee buiten de deur te houden.

Door |2025-11-18T09:27:14+00:006 november, 2025|Tags: , |0 Reacties

Verliefd en verlegen

Deze week ben ik weer flink gevorderd met deel IX uit mijn serie literaire dagboeken. Ik zit nu op ruim 55.000 woorden en in november 1990. Nog even gedisciplineerd doorwerken en dan kunnen we aan de boekproductie gaan denken. Eerst komt dan nog het herlezen, schrappen en schaven. Vervolgens komt de externe redactrice in beeld, daarna volgt nog een kritische ronde en uiteindelijk het definitieve manuscript, de drukproeven, de correctie, het wonder van de geboorte en dan de publiciteit. Ik heb een kern van vaste lezers, voor wie ik het onder meer doe, maar die mag best een beetje uitgebreid worden.

In oktober 1990 was er een reünie waarop ik een aantal oud-schoolgenoten ontmoette. Daaronder Marianne, het mooiste meisje van de klas, waar ik indertijd heel erg verliefd op was. Ik schreef gedichten voor haar, die ik haar niet durfde sturen. Gelukkig maar. Het waren slechte gedichten. Ik vind het niet erg dat ze verloren zijn gegaan.

Marianne vertelde dat ze mij wel een interessante jongen vond, vooral omdat ik bij de schoolkrant zat en soms wat provocerende stukjes in het plaatselijke suffertje schreef. Ze vond me ook een beetje arrogant, omdat ik nooit wat tegen haar zei. Ik heb maar niet gezegd dat ik doodsbang was om afgewezen te worden als ik haar zou aanspreken. Puber, verliefd en verlegen. Beroerder kan het eigenlijk niet.

Door |2025-10-25T11:10:45+00:0025 oktober, 2025|Tags: , |0 Reacties

Er staat weer een ‘praatje’ op Youtube.

Er staat weer een nieuwe ‘praatje’ op mijn Youtube-kanaal. Deze keer gaat het over de verregende Dordtse boekenmarkt, waaraan ik toch nog een positieve bijdrage kon leveren. Ook gaat het over het Big Rivers festival, dat dit jaar zijn 25e editie beleefde en ik spreek over het zeer leesbare boek Bobby-Dear van Lenny van Gessel, een uitgave van Avenir Publishing. En passant heb ik het over mijn medewerking aan een podcast van de Dordtse openbare bibliotheek over Johan de Witt, wiens vierhonderdste geboortejaar in Dordrecht uitgebreid wordt gevierd.

Door |2025-07-18T11:38:30+00:0018 juli, 2025|Tags: , , |0 Reacties

Ego-literatuur: de cirkel rond

Nu Nazomer. Zestig brieven aan Stella is verschenen, werk ik verder aan deel IX van mijn serie literaire dagboeken. Dit deel gaat over de jaren 1989-1990. Inmiddels zijn we ruim vijfendertig jaar verder en opnieuw merk ik wat een vreemd en onbetrouwbaar mechanisme het geheugen is.

De basis voor het literair dagboek zijn mijn dagboekaantekeningen uit die tijd. Daarin kom ik veel bekends tegen, maar ook een aantal verrassingen. Zo herinner ik me wel een reünie uit 2007 van de lagere school in Hendrik-Ido-Ambacht waar ik van 1974 tot 1977 als onderwijzer werkte, maar niet dat er ook op zaterdag 23 september 1989 zo’n bijeenkomst was, waar ik het kennelijk bijzonder naar mijn zin had. Wat ik me dan weer wel herinner is de kampeerweek in augustus 1989 op de camping van de Aristotelesuniversiteit van Thessaloniki in Posidi op het schiereiland Kassandra. Daar kwam ik vandaan met een opgezwollen, pijnlijke enkel vanwege de dazen.

Het zal nog even duren voor het manuscript gereed is, maar ik ben benieuwd wat voor verdraaiingen of kronkels van mijn geheugen ik nog ga ontdekken. Het is een bekend feit dat het geheugen nogal selectief en onnauwkeurig is. Dat pleit tegen het hechten van al te veel waarde aan mondelinge geschiedenis, in goed Nederlands ook wel oral history genoemd. Daar kun je alleen maar belang aan hechten als de beweringen worden ondersteund door documenten. Bijvoorbeeld brieven of dagboeken, waarmee de cirkel rond is. Daarom vind ik het zo leuk dat de Dordtse boekenmarkt, op 6 juli 2025, in het teken staat van de ego-literatuur en dat ik daar ook een bijdrage aan mag leveren.

Foto: dichteres Stella Timonidou op de Dordtse boekenmarkt (© Kees Klok)

Door |2025-06-03T08:38:33+00:003 juni, 2025|Tags: , , , |0 Reacties

Goed nieuws!

Goed nieuws! Vanwege alle belangstellende reacties is de verschijningsdatum van Nazomer vervroegd en is het boek al op 24 maart verschenen. Hoewel de presentatie pas plaats zal vinden op 18 mei (informatie volgt tijdig) is het boek vanaf nu te bestellen. Dat kan bij je vertrouwde boekhandel of via deze link.

Door |2025-03-25T08:49:49+00:0025 maart, 2025|Tags: , |0 Reacties
Ga naar de bovenkant