boeken

Traditionele weg

Het was weer een plezierige ervaring om aan boord van een riviercruiseschip een lezing te geven over de hoogtepunten (en een enkel dieptepunt) uit de geschiedenis van Dordrecht. Het was voor een Engels gezelschap. Een klein beetje een thuiswedstrijd dus, met een fraai uitzicht over het drukste rivierenkruispunt van Europa. Eerder, op eerste paasdag, had ik een stadswandeling met een groepje Amerikanen. Voordeel van een kleine groep is dat je meer persoonlijk contact hebt dan wanneer het aantal gasten erg groot is. Even dreigde een spettertje regen, maar dat woei snel over. Aardige, enthousiaste mensen die er ook niets aan kunnen doen dat er een, op zijn zachtst gezegd, eigenaardige meneer bij hen president is. Hopelijk nog maar voor heel even, maar dat houd ik voor me. Die mensen komen voor Dordrecht en haar boeiend verleden, niet voor mijn gedachten over het wereldgebeuren.

Voor die wandeling een bezoek gebracht aan het atelier van in Pictura (open atelier route). Ze is weer met een indrukwekkend werk bezig. Later dit jaar gaat ze in Dordrecht exposeren. Ik kijk daar nu al naar uit. Aan andere ateliers ben ik niet toegekomen, want eerst luisterde ik ’s morgens naar mijn favoriete programma op Radio 1 (OVT van de VPRO) en vroeg in de middag moest ik met mijn gasten op stap. Daarna was het te laat en bovendien riep de stamkroeg waar de dag diende nabesproken.

Verder de afgelopen dagen alvast bezig geweest met enige voorbereiding voor de presentatie van Verscholen in het groen. De meeste uitnodigingen zijn de deur uit. Alles via e-mail, al druk ik er nog wel eentje af voor vriend G., die niet in het bezit is van enigerlei computerapparatuur, e-mail of wat daar ook op lijkt, zaken die hij verafschuwt. Hij moet het zelf weten, moeilijker kun je het jezelf in deze tijd niet maken, maar dan gaat het ook helemaal volgens de traditionele weg, via een envelop met een postzegel. Ook al is de voor mij dichtstbijzijnde brievenbus (schandalig zoveel als het postbedrijf er heeft weggehaald) nog geen honderd meter van zijn huis.

Door |2026-04-08T10:26:40+00:008 april, 2026|Tags: , , , , |0 Reacties

Veel sorry’s

 

De eerste drukproef van Verscholen in het groen is binnen. Valt wat tegen. Het binnenwerk is slordig gedrukt. De nummers op de linker bladzijden half op de rand van het papier. Scheef in de machine gelegen dus en niets gecontroleerd. De rechterpagina’s zien er goed uit. Ik heb besloten de paginanummers te centreren, zoals in There are Rivers in the Sky de ontroerende roman van Elif Shafak die ik op het ogenblik lees.

Ondanks de zorgvuldige correctie en de controle door de externe redacteur zag ik op pagina 97 nog een foutje: we in plaats van wel. Dat direct maar gecorrigeerd. Een boek zonder fout is een illusie, maar je moet doen wat je kunt. Daarna naar de omslag gekeken. De foto doet het geweldig, maar de achtergrondkleur moet anders evenals de kleuren van de titel en ondertitel. Een aantal wijzigingen voorgesteld. Wacht ook op kritisch commentaar van Lé, die er als beeldend kunstenares meer kijk op heeft dan ik.

Kan nog steeds niet inloggen bij de Griekse bank. Met de KPN gebeld. Een vriendelijke meneer heeft de verbinding onderzocht, waarmee niets mis bleek, en wat tips gegeven om eventuele sms-berichten in de spambox te vinden. Alles weer anders op zo’n nieuwe telefoon dan je bent gewend. Voor de vierde keer naar Athene gebeld. Een zenuwachtige dame met veel sorry’s. De technische dienst werkt aan het probleem, maar het duurt nog wel een paar dagen voor het is opgelost. Probeert u het eind van de week nog eens. Sorry, sorry, maar dank u voor het kiezen van onze bank.

Straks bij Visser afgesproken met vriend Philip. Daarna eten met de vaste kern, aangevuld met vrienden uit Griekenland. Tegen de tijd dat ik de deur uit moet zal het wel regenen.

Door |2026-02-11T14:22:32+00:0011 februari, 2026|Tags: , , , |0 Reacties

Gal

Foto: Bart Damen

Ik breng een groot deel van de dag door met Mensje van Keulen. Dat wil zeggen: met haar nieuwe dagboekdeel Omgeslagen dagen, dat gaat over de jaren 1983-87. Ik vind het fascinerend. Waarom? Misschien omdat ik een deel van de wereld waarin ze zich beweegt ken uit de dagboeken van Hans Warren? Misschien omdat er bekenden in voorkomen en schrijvers die we in de jaren zeventig in Dordrecht ontmoetten op de literaire avonden van Bobby Kinghe? Misschien omdat Amsterdam toen nog een stad was waar we graag kwamen, voor de boel werd vergeven door blowende, zuipende en op straat pissende toeristen, Engelse zatlappen op kop? Misschien omdat ik vanaf het verschijnen van Bleekers zomer een liefhebber van haar werk ben?

Of misschien omdat ze een generatiegenote is? Ze is een maand eerder dan Stella geboren. Stella leerde ik in 1987 kennen. Het dagboek roept een zekere weemoed naar de jaren tachtig in me op, hoewel die, als ik mijn eigen literair dagboek teruglees, niet in alle opzichten geweldig waren. In het onderwijs was het vooral ellende, veroorzaakt door onnodige fusies en rampzalige bezuinigingen.

Voor ik straks naar een afspraak ga met een oud-leerling, die inmiddels zelf leraar is, lees ik nog even verder. Mensje schrijft verslavend. Jammer alleen dat ze het over Cees Buddingh’ heeft in plaats van Kees, maar ja, wisten ze in die tijd in Amsterdam veel? Daar mochten ze Buddingh’ niet lezen van W.F. Hermans, vleesgeworden mandarijn op zwavelzuur, die toen vanuit Parijs de Republiek der Letteren met zijn gal bedroop.

Door |2026-01-14T13:16:26+00:0014 januari, 2026|Tags: , , |0 Reacties

Fijn beleid

HVC gebeld. Die stuurde een brief dat we ons vuil, inclusief oudpapier, voortaan naar buurtcontainers moeten brengen, maar dat je daar geen papier in mag gooien als je een eigen container hebt. Die hebben wij, maar de dame aan de lijn kon me geruststellen. Ze blijven het oudpapier ophalen, zodat ik het niet bij het restvuil hoef te doen.

Die buurtcontainers staan deels boven de grond. Ze zijn bijzonder ontsierend en het vuil weggooien wordt er niet gemakkelijker op. Ooit reed je om de paar weken een grijze container uit de tuin naar het trottoir en klaar was Kees. Nu is het ouderwets sjouwen met zakken vuil naar een container die voor het gemak onlangs nog een eind verderop is gezet. Fijn beleid, noem je dat. Goed voor mijn hernia.

Een mijlpaal bereikt. Het manuscript van deel IX uit de serie literaire dagboeken is in eerste versie af. 60549 Woorden. Voorlopig, want er moet nog een voorwoord komen en uiteraard begint nu het kritisch lezen, het schaven en het schrappen. Maar goed, de basis is gelegd, de Rubicon overgestoken.

Vanavond het tweede kroegcollege van het seizoen, over William Turner en Dordrecht. Helaas gaan twee goede vrienden het wegens ziekte missen. ‘Het’ heerst wordt in de kroeg gezegd. Afgelopen zaterdag de griepprik gehad en drie weken daarvoor de coronaprik. ‘Het’ hoop ik daarmee buiten de deur te houden.

Door |2025-11-18T09:27:14+00:006 november, 2025|Tags: , |0 Reacties

Verliefd en verlegen

Deze week ben ik weer flink gevorderd met deel IX uit mijn serie literaire dagboeken. Ik zit nu op ruim 55.000 woorden en in november 1990. Nog even gedisciplineerd doorwerken en dan kunnen we aan de boekproductie gaan denken. Eerst komt dan nog het herlezen, schrappen en schaven. Vervolgens komt de externe redactrice in beeld, daarna volgt nog een kritische ronde en uiteindelijk het definitieve manuscript, de drukproeven, de correctie, het wonder van de geboorte en dan de publiciteit. Ik heb een kern van vaste lezers, voor wie ik het onder meer doe, maar die mag best een beetje uitgebreid worden.

In oktober 1990 was er een reünie waarop ik een aantal oud-schoolgenoten ontmoette. Daaronder Marianne, het mooiste meisje van de klas, waar ik indertijd heel erg verliefd op was. Ik schreef gedichten voor haar, die ik haar niet durfde sturen. Gelukkig maar. Het waren slechte gedichten. Ik vind het niet erg dat ze verloren zijn gegaan.

Marianne vertelde dat ze mij wel een interessante jongen vond, vooral omdat ik bij de schoolkrant zat en soms wat provocerende stukjes in het plaatselijke suffertje schreef. Ze vond me ook een beetje arrogant, omdat ik nooit wat tegen haar zei. Ik heb maar niet gezegd dat ik doodsbang was om afgewezen te worden als ik haar zou aanspreken. Puber, verliefd en verlegen. Beroerder kan het eigenlijk niet.

Door |2025-10-25T11:10:45+00:0025 oktober, 2025|Tags: , |0 Reacties

Er staat weer een ‘praatje’ op Youtube.

Er staat weer een nieuwe ‘praatje’ op mijn Youtube-kanaal. Deze keer gaat het over de verregende Dordtse boekenmarkt, waaraan ik toch nog een positieve bijdrage kon leveren. Ook gaat het over het Big Rivers festival, dat dit jaar zijn 25e editie beleefde en ik spreek over het zeer leesbare boek Bobby-Dear van Lenny van Gessel, een uitgave van Avenir Publishing. En passant heb ik het over mijn medewerking aan een podcast van de Dordtse openbare bibliotheek over Johan de Witt, wiens vierhonderdste geboortejaar in Dordrecht uitgebreid wordt gevierd.

Door |2025-07-18T11:38:30+00:0018 juli, 2025|Tags: , , |0 Reacties

Ego-literatuur: de cirkel rond

Nu Nazomer. Zestig brieven aan Stella is verschenen, werk ik verder aan deel IX van mijn serie literaire dagboeken. Dit deel gaat over de jaren 1989-1990. Inmiddels zijn we ruim vijfendertig jaar verder en opnieuw merk ik wat een vreemd en onbetrouwbaar mechanisme het geheugen is.

De basis voor het literair dagboek zijn mijn dagboekaantekeningen uit die tijd. Daarin kom ik veel bekends tegen, maar ook een aantal verrassingen. Zo herinner ik me wel een reünie uit 2007 van de lagere school in Hendrik-Ido-Ambacht waar ik van 1974 tot 1977 als onderwijzer werkte, maar niet dat er ook op zaterdag 23 september 1989 zo’n bijeenkomst was, waar ik het kennelijk bijzonder naar mijn zin had. Wat ik me dan weer wel herinner is de kampeerweek in augustus 1989 op de camping van de Aristotelesuniversiteit van Thessaloniki in Posidi op het schiereiland Kassandra. Daar kwam ik vandaan met een opgezwollen, pijnlijke enkel vanwege de dazen.

Het zal nog even duren voor het manuscript gereed is, maar ik ben benieuwd wat voor verdraaiingen of kronkels van mijn geheugen ik nog ga ontdekken. Het is een bekend feit dat het geheugen nogal selectief en onnauwkeurig is. Dat pleit tegen het hechten van al te veel waarde aan mondelinge geschiedenis, in goed Nederlands ook wel oral history genoemd. Daar kun je alleen maar belang aan hechten als de beweringen worden ondersteund door documenten. Bijvoorbeeld brieven of dagboeken, waarmee de cirkel rond is. Daarom vind ik het zo leuk dat de Dordtse boekenmarkt, op 6 juli 2025, in het teken staat van de ego-literatuur en dat ik daar ook een bijdrage aan mag leveren.

Foto: dichteres Stella Timonidou op de Dordtse boekenmarkt (© Kees Klok)

Door |2025-06-03T08:38:33+00:003 juni, 2025|Tags: , , , |0 Reacties

Goed nieuws!

Goed nieuws! Vanwege alle belangstellende reacties is de verschijningsdatum van Nazomer vervroegd en is het boek al op 24 maart verschenen. Hoewel de presentatie pas plaats zal vinden op 18 mei (informatie volgt tijdig) is het boek vanaf nu te bestellen. Dat kan bij je vertrouwde boekhandel of via deze link.

Door |2025-03-25T08:49:49+00:0025 maart, 2025|Tags: , |0 Reacties

Zwerftocht

Gisteren nog een keer naar Schilderachtig Dordrecht geweest in het Dordrechts Museum. Ik heb er al eens over geschreven op Via078. Een heerlijke tentoonstelling, een aangename wandeling door mijn stad, door Jongkind in zijn tijd de mooiste van Holland genoemd. Na afloop kocht ik De schilders van Dordrecht, het fraaie boek van Sander Paarlberg en Pim Arts. Dat maakte de zwerftocht door het Dordtse verleden compleet. Ik kwam een verrassing tegen: een tekening door Lucebert van het geboortehuis van mijn grootvader, het huidige Centre Ville. Dat zelfde pand staat op een foto uit 1935, met een grote reclame voor het teloor gegane Dordtse Sleutelbier op het dak.

Met op de achtergrond Franse liederen, in het kader van de tentoonstelling Liberté, nam ik ruim de tijd om het boek door te bladeren in de serre van Art & Dining het museumrestaurant. Het was genieten, maar het stemde me ook een beetje melancholiek. Zoveel moois is uit Dordrecht verdwenen door sloop en lelijke nieuwbouw, waarbij uitzonderlijk weinig respect is getoond voor de geschiedenis van de stad.

Met alle waardering voor het werk van Paarlberg en Arts vind ik het jammer dat 1220 weer opduikt als jaar van de Dordtse stadsrechten. Dat is toch echt achterhaald. Vaststaat dat Dordrecht als stad ouder is en dat het eerste stadsrecht vermoedelijk dateert van net voor 1200. Ook de omstreden bewering dat op de statenvergadering van 1572 de basis werd gelegd voor de vrijheid van godsdienst kwam ik tegen. Ik heb er maar snel overheen gelezen.

Door |2025-03-10T11:15:35+00:0010 maart, 2025|Tags: , , |0 Reacties

Zomertijd

De stad is bij een zonnetje en milde temperaturen ineens een stuk levendiger en gezelliger dan normaal. Jammer van de ‘wintertijd’, zodat de avonden nog iets te kort zijn, maar ik heb begrepen dat we eind maart weer van die onzin af zijn. Laten we vooral vasthouden aan de zomertijd. Bij mij in de keuken is het het hele jaar zomertijd want ik ben te lui om die klok te verzetten. Ik heb daar gisteren weer een broodje gebakken. Ik bak al jaren mijn eigen brood, dat heb ik overgenomen van Stella. In tegenstelling tot de twee recente visschotels heb ik nog nooit een brood laten verbranden.

Het kroegcollege, gisteravond, ging goed. Een bijna volle zaal, ondanks dat het oorspronkelijke college van Marlisa den Hartog uitgesteld moest worden wegens ziekte. Omdat enkele vaste bezoekers verhinderd waren, heb ik het opgenomen. Dat is visueel uitgedraaid op een ramp, maar ondanks mijn verblijf in de schaduwen was ik goed te horen. Ik ga op zoek naar een filmlamp. Inmiddels staat de opname op mijn Youtubekanaal.

Op weg naar het kroegcollege heb ik Verlicht en vilein. Een biografie van achttiende-eeuws Nederland van Marleen de Vries opgehaald. Ik had het een paar dagen geleden besteld bij Vos & Van der Leer. Het woord vooraf en de inleiding zijn al veelbelovend, maar eerst moet ik De wentelende eeuw van Niek van Sas uitlezen en dan ligt er ook nog Reuring en rebellie. Dordrecht in de patriottentijd 1780-1795. Alles op zijn tijd zullen we maar zeggen.

Door |2025-03-07T15:25:13+00:007 maart, 2025|Tags: , , |0 Reacties
Ga naar de bovenkant