historicus en letterkundige

Blog van Kees

14 09, 2026

Bajesklanten

Door |2026-09-14T10:46:18+00:0014 september, 2026|Tags: , |0 Reacties

Dit jaar hielden we onze familiedag in Veenhuizen. Omdat je met het openbaar vervoer vanuit Dordrecht eerder in Parijs bent dan in de voormalige Koloniën van Weldadigheid, heb ik er maar een weekeinde van gemaakt. Vrijdag heen, zondag terug. Ik zag eerlijk gezegd een beetje op tegen de reis, maar ik heb het me wel lekker makkelijk gemaakt door me vanaf station Assen met een taxi te laten vervoeren.

Je kunt in Veenhuizen comfortabel logeren in het voormalige ziekenhuis. Dat heet Bitter & Zoet, een naam die doet denken aan een apotheek. Ik had een kamer met uitzicht op de grazige, Drentse weiden. Die oogden wat somber door het bewolkte weer, al was de temperatuur voor september nog heel billijk.

Op de Dag zelve scheen nu en dan de zon. Hoewel ik er jaren geleden al eens was geweest en toen een rondleiding kreeg van een gepensioneerd directeur van de gevangenissen aldaar, was het interessant, hoewel tamelijk deprimerend, om de vroegere strafgevangenis, de Rode Pannen te bezoeken. We hadden een gids met aangename, onderkoelde humor. Uiteraard lieten we ons rondrijden in de boevenbus. Omdat het Open Monumentenweekend was, werden we bij het gevangenismuseum verwelkomd door de politiekapel, iets dat de in Veenhuizen verblijvende boeven niet vaak zal overkomen.

Aan het einde van de dag bezochten we brouwerij Maallust, dat is weer eens iets anders dan Visser. Mijn Mooie Madam, een dubbel, werd helaas veel te koud geserveerd. Ik neem het de brouwers niet kwalijk, maar Nederlanders leren het nooit dat je zo’n mooi donker bier niet ijskoud moet serveren. Dat gaat ten koste van de smaak, tenzij je je glas een kwartiertje in de zon laat staan, wat nu ook weer niet de bedoeling was.

Het diner genoten we in Bitter & Zoet, waarna ik, na de afsluitende whisky, slechts de trap op hoefde naar mijn bed. ’s Middags had ik nog even gedacht aan een avondwandelingetje, maar met die wolven tegenwoordig en met het oog op de lange terugreis, heb ik dat idee maar snel laten schieten.

30 08, 2026

Treitertrump

Door |2026-08-30T12:55:39+00:0030 augustus, 2026|Tags: , , |0 Reacties

Hoewel ik niet zo digitaal handig ben, heb ik nu toch ontdekt hoe je foto’s kunt bewerken met kunstmatige intelligentie. Leuk om te doen, maar ook een beetje eng. Gelukkig kun je aan zo’n knutselfoto nog wel zien dat hij met K.I. is gemaakt, anders is het hek vanwege creatieve criminelen helemaal van de dam. Over criminelen gesproken: de laatste tijd krijg ik af en toe telefoontjes van malloten die zich bekendmaken als de beveiligingsafdeling van deze of gene bank. Verder komen ze niet, want dan zit mijn vinger al bij de blokkeerknop. Ik neem nu niet meer op als onbekende nummers bellen.

Ik heb vanmorgen mijn oudste zwager in Griekenland gebeld om hem te feliciteren, want we zijn op dezelfde dag jarig. Savvas is een jaar ouder dan mijn vroegere leermeester Maarten van Rossem. Dat heb je als je een ‘stapelaar’ bent, zoals ik, dan studeer je bij mensen die bijna je generatiegenoten zijn. Ik hoor Maarten graag over Trump, vier jaar jonger dan mijn zwager, maar geestelijk in snel tempo aan het aftakelen.

Mijn zwager publiceerde onlangs twee lijvige boeken over de rijke geschiedenis van de Griekse atlethiekvereniging (Iraklis) waar hij zo’n beetje zijn hele leven bij betrokken is. Ik zie het Trump niet doen. Deze week kwam hij weer met een boosaardige provocatie van Canada door het Ontariomeer een andere naam te geven. Het Amerikameer, hoe verzint de stakker het? Goed dat de Canadezen geen duimbreed toegeven aan Trumps getreiter. Hij is een domme handelsoorlog begonnen die de Amerikanen evenveel pijn gaat doen als de Canadezen. Als je het mij vraagt wordt Canada zo snel mogelijk lid van de Europese Unie.

28 08, 2026

Oost-Romeins

Door |2026-08-29T04:50:46+00:0028 augustus, 2026|Tags: , , , |0 Reacties

Opeens herinner ik me een avond met volle maan in Thessaloniki met een gratis concert van de zangeres Nena Venetsanou bij de Yedi Kuleh, ofwel de Eptapirgos. Dat is de Oost-Romeinse citadel in de bovenstad, die jarenlang diende als gevangenis. Nu is het een museum en gedeeltelijk opslagplaats van de archeologische dienst. Stella en ik genoten van het concert. Na afloop opende het gevangenismuseum zijn deuren en gingen we er voor het eerst een kijkje nemen. ‘Pame stin filaki’ (we gaan naar de gevangenis) grapten we.

Ik spreek liever van het Oost-Romeinse rijk dan van Byzantium. Hoewel in het Oost-Romeinse rijk overwegend Grieks werd gesproken en de hoofdstad Constantinopel verrees op de plek van de Griekse kolonie Byzantion, zouden de bewoners raar hebben opgekeken als iemand ze Byzantijnen zou hebben genoemd. Natuurlijk wil ik niet roomser zijn dan de paus, dus als het zo uitkomt gebruik ik ook de termen Byzantium en Byzantijns, maar daarbij houd ik altijd dat Oost-Romeinse in gedachten. Toen Rome viel anno 476, bleef in het oosten het Romeinse rijk nog zo’n kleine duizend jaar bestaan, tot aan de verovering van Constantinopel door de Osmaanse sultan Mehmet II in 1453.

Ik moet ook aan Cyprus denken, eveneens lange tijd deel van het Oost-Romeinse rijk. Het is alweer tien jaar geleden dat ik op dat fascinerende, maar treurig verdeelde eiland was. Tijdens zijn lange geschiedenis was Cyprus vaak de speelbal van machtige rijken in de buurt, zoals dat van de Assyriërs, de Egyptenaren, de Romeinen en de Osmanen. De sporen zijn nog op vele plekken op het eiland te zien. Die tonen de grootse geschiedenis van een klein land dat zich nog steeds nabij een van de gevaarlijkste gebieden ter wereld bevindt.

24 08, 2026

Pisbakken

Door |2026-08-24T09:22:21+00:0024 augustus, 2026|Tags: , , |0 Reacties

Het was een vrolijk en ontspannen feestje, de Pride in Dordrecht, afgelopen zaterdag. We zaten eerste rang op het terras van Visser toen de optocht langskwam onder aanvoering van een paar schatten van Caraïbische meiden van het zomercarnaval en de burgemeester, maar waarom de organisatie een rij meurende pisbakken pal voor het standbeeld van Johan en Cornelis de Witt had achtergelaten, zodat onze Dordtse helden de hele zondag in de stank zaten (en dat vlak na de herdenking van de moord op de gebroeders afgelopen donderdag!) vind ik nogal een misser. Waarom die dingen niet even op een minder prominente plek neergezet? Bijvoorbeeld op het nabij gelegen C. Buddingh’-plein, waar een blind paard toch geen schade kan aanrichten.

Thuis begonnen aan het laatste deel van de dagboeken van J.J. Voskuil. Mijn hemel wat had de man te stellen met die volstrekt onredelijke, gestoorde vrouw van hem! Dat hij haar nooit van de trap heeft geschopt mag een wonder van zelfbeheersing heten. Ondanks de aaneenschakeling van zin- en redeloze ruzies blijf ik er gefascineerd in doorlezen. Ooit waren de Voskuiltjes betrokken bij de organisatie Varkens in Nood, die zich keerde tegen de bioindustrie en in het bijzonder tegen de behandeling van varkens daarin. Sympathiek, maar het heeft geen bliksem geholpen. Ik ben er in het dagboek nog niets over tegengekomen, maar ik ben dan ook pas op bladzijde 96.

Gisteravond naar Zomergasten gekeken, het televisieprogramma dat helaas gaat verdwijnen. Sigrid Kaag was de hoofdgast. Wat een geweldige vrouw! Slim, betrokken, knap, verstandig, een intellectueel waar maar weinig mensen aan kunnen tippen. Zeker haar miezerige critici van extreem-rechts niet. Hadden we vooral maar veel van zulke mensen in het parlement, maar helaas, het kaas- en broodvolk stemt liever op dom schreeuwende grootsmoelen.

22 08, 2026

Taxi’s

Door |2026-08-22T10:17:48+00:0022 augustus, 2026|Tags: , , , , |0 Reacties

Gebroeders De Witt

De hittegolven kijken voorlopig voorbij. Het weer is fris en wisselvallig, met buien. Dat verveelt snel. Wat mij betreft wordt het iedere dag dertig graden, met wat malse buitjes in de nachtelijke uren, maar wie bij de weerfabriek luistert naar mij?

Donderdag was ik bij de herdenking van de moord op de gebroeders De Witt. Ik heb gefilmd en een aantal van die beelden verwerkt in mijn ‘Praatje’ op youtube. Daar hoef ik dus niet over te schrijven. Je kunt het hier horen en zien.

Vriendin L. is met haar zeilschip vanuit Guernsey naar Bretagne gevaren. Ze ligt in een ‘port a flot’. Volgens het internet is dat een haven met een constant waterpeil. De dichtstbijzijnde plaats van enige betekenis is Lannion, denk ik, als ik de kaart van MarineTraffic met die uit de atlas vergelijk. Bij Bretagne moet ik altijd denken aan de Vlaamse schrijver Jan Deloof (1930), die veel uit het Bretons vertaalde. Ik leerde Jan kennen in de tijd dat ik meewerkte aan Kruispunt. Ik bewonder hem om zijn veelzijdigheid.

Over een paar weken ga ik enkele dagen naar Veenhuizen. Aanleiding is onze jaarlijkse familiedag. Ik heb een gunstig bekend staand hotel besproken en ga er heen met het openbaar vervoer. Vanaf Assen neem ik een taxi. Als dat maar goed gaat. Vooralsnog heb ik meer vertrouwen in de taxi dan in de trein, maar ik waag het er maar op. Ik zou een auto kunnen huren, maar dan kan ik onderweg niet lezen. Bovendien heb ik zo lang niet gereden dat ik bang ben dat ik het een beetje ben verleerd.

Over taxi’s gesproken. Vriendin I. betaalde, na het missen van de bus en de pont, bijna honderd euro voor een ritje van Dordrecht naar Papendrecht. Die taxi moest omrijden, omdat de Papendrechtse brug er voor maanden uit ligt. Voor honderd euro brengt een taxi mij van Dordrecht naar Schiphol. Dat ritje is fors langer, ik denk dat vriendin L. is getild.

1 08, 2026

Zoals het niet moet

Door |2026-08-01T10:48:10+00:001 augustus, 2026|Tags: |0 Reacties

Het was een drukke week. Door de lage waterstanden komen er meer riviercruiseschepen naar Dordrecht dan normaal en dat betekent volop werk voor de stadsgidsen van Ontdek Stadswandelingen, waarvan, zoals de oplettende lezers weten, ik er nu en dan een ben. Leuk om als historicus ontspannen door je stad te wandelen en daarbij te vertellen over de geschiedenis en cultuur, maar ik moet het met het oog op mijn rug wel vol kunnen houden. Nu helpt de wekelijkse fysio-fitness om die problemen onder controle te houden, maar meer dan een rondje per dag zit er voor mij niet in.

Het is fijn dat we niet met al te grote groepen werken, een twintigtal gasten per gids is wel het absolute maximum. Het prettigst is een wat kleinere groep omdat je dan meer persoonlijk contact hebt met de bezoekers, die werkelijk uit alle windstreken komen. Ik gids in het Nederlands (uiteraard), Engels, Duits en Grieks, al komen Grieken tot nu toe uitsluitend naar Nederland om hier te werken en niet om vakantie te vieren, geloof ik. Nu en dan ontmoet je bijzondere mensen wat tot interessante gesprekken kan leiden. Zoals onlangs een hoogbejaarde Arabist uit de voormalige DDR die boeiende verhalen had over zijn werk en de plaatsen waar hij in dat kader verbleef. Een groot kenner van het Nabije Oosten. Ook sprak ik een een gepensioneerd hoogleraar van de University of Minnesota waaraan ik zelf korte tijd met een Fulbright-beurs verbleef. Hij doceerde geen geschiedenis, dus we hebben elkaar in die tijd niet ontmoet, maar zoiets schept wel een band. Zo kan ik nog een poosje doorgaan.

Ik ken vrijwel alle stadsgidsen die in Dordrecht actief zijn, of het nu voor Ontdek Stadswandelingen, het VVV of het Gilde is, maar gisteren zag ik een mij onbekende collega aan het terras van Visser voorbij lopen met een stoet van naar schatting tussen de veertig en vijftig gasten, allen uitgerust met een ‘oortje’ zodat hij ze via een microfoon kon toespreken. Wie de man was en van welk schip deze mensen kwamen, weet ik niet, maar dat is toerisme zoals het absoluut niet moet. Wat hij van Dordrecht weet kan ik niet bevroeden, maar als je met zo’n idioot grote groep minuten lang voor de deur van Coffeelicious staat te praten en vervolgens achteloos voorbij loopt aan het beeld van Ary Scheffer, heb ik zo mijn bedenkingen, al was die groep ook veel te groot om met zijn allen om dat beeld te kunnen staan. Met meer dan veertig man op stap, ik moet er niet aan denken!

27 07, 2026

Vrolijk in de drup

Door |2026-07-27T10:09:59+00:0027 juli, 2026|Tags: , , , |0 Reacties

Gisteren een heel plezierige stadstour gedaan met een groep Engelsen en een bijzonder leuke dame uit Wales. Onderweg werden we overvallen door twee enorme stortbuien waarvoor we eerst schuilden in een portiek op de Aardappelmarkt en later in de onderdoorgang van de Grote Markt naar het Scheffersplein, waar het toenmalige gemeentebestuur tijdens de stadssanering van de jaren zestig in een onvergeeflijke aanval van megalomanie het waaggebouw heeft laten afbreken. Met veel humor werd aan de buien het hoofd geboden en toen we ondanks het schuilen tot de conclusie kwamen dat we niet natter konden worden, hebben we ons vrolijk van de regen in de drup gewaagd. Terug bij het riviercruiseschip vond de dame uit Wales dat anderhalf uur toch eigenlijk veel te kort is om een prachtstad als Dordrecht te verkennen. Ze had groot gelijk, maar wil je al onze bijna tweeduizend gemeentelijke en rijksmonumenten bewonderen, dan moet je daar toch zeker een paar dagen voor uittrekken.

Ondertussen jubelden de planten in mijn tuin over al het water dat zo plotseling, na een forse droogte, over hen werd uitgestort. De regenton zit ook weer goed vol en het fijnstof van de doorgaande weg, honderd meter verderop, is weer even weggespoeld. Onvoorstelbaar hoe smerig het tuinmeubilair wordt van het verkeer dat daar voorbij komt.

Gelukkig is het de komende tijd een beetje rustig omdat het vakantietijd is en nogal wat stadgenoten in hun automobiel op weg zijn naar de bosbranden in Frankrijk, vermoed ik. Ik blijf lekker op mijn eiland, zodat ik geen last heb van de werkzaamheden aan de Moerdijkbrug, die aan het spoor naar Rotterdam, de afgesloten Papendrechtse brug en het verbod op het meenemen van fietsen in de boemel naar Geldermalsen. Allemaal feestelijkheden in een en dezelfde week. Dat verbod en die brugafsluiting gaan trouwens nog maanden duren. Dat zie ik maar als een ongewenste toegift.

23 07, 2026

Stoere zeevrouw

Door |2026-07-23T09:41:37+00:0023 juli, 2026|Tags: , , , |0 Reacties

Een paar dagen geleden was ik bij de mondhygiëniste. Nooit geweldig, maar ze doet het goed. Ze vertelde dat ze weggaat bij de firma. Jammer, ik was net aan haar gewend en als het erop aankomt ben ik weinig geporteerd van veranderingen. Politiek ben ik links, zij het nogal gematigd, maar in het dagelijks leven eigenlijk een tikje behoudend. Dat bevalt goed.

Jammer dat de temperaturen weer min of meer normaal zijn voor de tijd van het jaar. Ik voel me het meest senang als het tussen de vijfentwintig en dertig graden is, met ’s nachts als ik slaap een mals buitje voor de tuin. Er is voor het weekeinde echter enige hoop op iets warmer weder. Het mag ook best een beetje vochtige warmte zijn. Toen ik lang geleden door Suriname reisde beviel het klimaat me uitstekend. Ik denk nog weleens terug aan die reis. Ergens in huis ligt het manuscript van het boek dat ik erover schreef. De Bezige Bij zag er eerst wel wat in, maar mijn redacteur overleed voor het zover was en zijn opvolger wilde er niets van weten. Misschien iets voor Amforeas, maar dan moet ik alles herschrijven en ik ben bang dat ik daar een tikje te lui voor ben. Actueel is die reis natuurlijk allang niet meer.

Denkend aan Suriname: gisteren Gravenberch. Een Surinamer in Nederlands-Indië uitgelezen. Interessant boek door Paul van der Heijden (familie van de legendarische ‘generaal Eenoog’?), maar wel heel erg gedetailleerd, met soms merkwaardige uitglijertjes (bijvoorbeeld Jopie Pengel twee keer als ‘president’ van Suriname en in 1901 koningin Emma in plaats van Wilhelmina). Het wordt binnenkort onderwerp in een van mijn Boekenpraatjes.

Vriendin L. is begonnen aan een tocht naar Griekenland met haar zeiljacht. Stoere zeevrouw. Ik volg haar via de scheepsradar. Ze heeft net de haven van Blankenbergen verlaten op koers naar Het Kanaal. Verderop wachten de Golf van Biskaje en na de Zuilen van Hercules de Barbarijse piraten, maar ze zal zich er ongetwijfeld dapper doorheen slaan. In mijn tienerjaren gingen we regelmatig zeilen met de boot van de broer van vriend P. Die had zelf door druk werk zijn interesse in zeilen wat verloren, waar wij mooi gebruik van maakten, maar wel veilig in de Biesbosch.

10 07, 2026

Wortelsap

Door |2026-07-10T10:26:20+00:0010 juli, 2026|Tags: , , |0 Reacties

Lé, olieverf op doek. 2026

Een paar dagen geleden heb ik weer een Boekenpraatje on-line gezet. Al een paar jaar geleden heb ik besloten om alleen nog maar geschiedenisboeken en biografieën te bespreken, anders is het niet vol te houden. Andere literatuur bespreek ik soms op mijn histoblog. Het nieuwste Boekenpraatje gaat over het boek van Peter Malcontent over Israël, Nederland en Palestina en over de biografie van Karel van der Heijden door Vilan van de Loo. Door dat boek ben ik weer volop in de koloniale geschiedenis terechtgekomen. Inmiddels lees ik de biografie van Frits van Daalen (De Atjeh-generaal), ook geschreven door Vilan van de Loo, van wie ik eerder de uitstekende biografie van generaal Van Heutsz las, die ik zes jaar geleden in een Boekenpraatje besprak (link).

Ondertussen geniet ik van het aangename zomerweer, al kost het soms wat moeite om het geklaag over ‘de hitte’ in mijn omgeving te negeren. Ik vind het pas een beetje te gek worden als het over de dertig graden is en ook daar kan ik ondanks mijn enigszins gevorderde leeftijd blijkbaar nog steeds goed tegen. Toen Stella nog leefde en we de zomervakanties altijd in Griekenland doorbrachten, maakten we wel wat anders mee en toch kwamen we nooit in de verleiding een airco te laten installeren. Een stevige ventilator garandeerde een uitstekende nachtrust.

Terwijl ik dagelijks op het terras van mijn stamkroeg geniet van een borrel, heeft de gezondheidsraad de aanval ingezet op de alcohol. In een buitengewoon betuttelend en eenzijdig advies wordt gesteld dat elk glas alcohol gevaarlijk is. Dat alcohol heerlijk ontspannend kan zijn, stress vermijdend en dus heel gezond kan werken, daar hebben ze het niet over. Nee, we moeten naar een samenleving waarin voor geen enkel pleziertje meer plaats is. Wortelsap drinken tussen de veganisten, ik zie het me niet doen. Ik heb bij zulke adviezen zelfs de neiging om maar weer naar de sigarenboer te fietsen voor een kistje rookgenot.

29 06, 2026

Liever op dan in het water

Door |2026-06-29T10:23:45+00:0029 juni, 2026|Tags: , , , |0 Reacties

Je moet niet te snel in superlatieven vervallen, maar gisteren had ik weer een erg leuke lezing aan boord van een cruiseschip dat Dordrecht aandeed. Britse gasten, voor mij dus een soort thuiswedstrijd, maar vooral een belangstellend, ontwikkeld publiek. Dat bleek weer uit de interessante gesprekken die ik na afloop had. De man verantwoordelijk voor het ‘entertainment’ aan boord, vroeg me of er in Dordrecht ook een openluchtzwembad is. Die vraag kon ik bevestigend beantwoorden. Het dichtstbijzijnde is het Wantijbad, dat tijdens de hittegolf van de afgelopen dagen stijf gesloten was voor het publiek wegens uit de hand gelopen werkzaamheden. Of dat het gevolg is van een domme planning of het werk van een klunzige aannemer, weet ik niet. Wel wist RTV-Dordrecht te melden dat medewerkers van het bad er vrijdag met hun kinderen hebben gezwommen.

Het Wantijbad roept bij mij altijd koude herinneringen op aan de zwemles in mijn lagere schooltijd. Na de zomervakantie werden die lessen in september nog in het Wantijbad gegeven. Dan kwam je ’s morgens vroeg met de klas aanfietsen en zag je dat verdomde bordje voor het raam van de kassa met de watertemperatuur. Altijd rond de zestien graden, soms minder, wat het zwemmen nog akeliger maakte. Ik weet het, er zijn mensen die in de winter graag buiten zwemmen, die dat heerlijk vinden, maar ik heb er een pesthekel aan. Misschien komt mijn credo dat water er niet is om in te liggen, maar om over te varen, daar vandaan. Wie zal het zeggen?

Glibberige herinneringen heb ik aan de periode dat je aan de hengel moest zwemmen. Dan kreeg je een koude, slijmerig aanvoelende leren band om je heen. Was je wat verder gevorderd dan volstond de badmeester met een haak onder je kin en als die niet meer nodig was, werd je geacht in het diepe te springen. Deed je dat vanwege de waterkoude niet snel genoeg, dan duwde het hoofd der school (in onze tijd van titelinflatie heet zo iemand directeur) je er onverbiddelijk in. Hij was wel zo sportief om er uiteindelijk zelf ook in te springen, maar dat maakte nooit dat ik het schoolzwemmen, hoe noodzakelijk het is, ook maar eventjes leuk vond.

Ga naar de bovenkant