geschiedenis

Wortelsap

Lé, olieverf op doek. 2026

Een paar dagen geleden heb ik weer een Boekenpraatje on-line gezet. Al een paar jaar geleden heb ik besloten om alleen nog maar geschiedenisboeken en biografieën te bespreken, anders is het niet vol te houden. Andere literatuur bespreek ik soms op mijn histoblog. Het nieuwste Boekenpraatje gaat over het boek van Peter Malcontent over Israël, Nederland en Palestina en over de biografie van Karel van der Heijden door Vilan van de Loo. Door dat boek ben ik weer volop in de koloniale geschiedenis terechtgekomen. Inmiddels lees ik de biografie van Frits van Daalen (De Atjeh-generaal), ook geschreven door Vilan van de Loo, van wie ik eerder de uitstekende biografie van generaal Van Heutsz las, die ik zes jaar geleden in een Boekenpraatje besprak (link).

Ondertussen geniet ik van het aangename zomerweer, al kost het soms wat moeite om het geklaag over ‘de hitte’ in mijn omgeving te negeren. Ik vind het pas een beetje te gek worden als het over de dertig graden is en ook daar kan ik ondanks mijn enigszins gevorderde leeftijd blijkbaar nog steeds goed tegen. Toen Stella nog leefde en we de zomervakanties altijd in Griekenland doorbrachten, maakten we wel wat anders mee en toch kwamen we nooit in de verleiding een airco te laten installeren. Een stevige ventilator garandeerde een uitstekende nachtrust.

Terwijl ik dagelijks op het terras van mijn stamkroeg geniet van een borrel, heeft de gezondheidsraad de aanval ingezet op de alcohol. In een buitengewoon betuttelend en eenzijdig advies wordt gesteld dat elk glas alcohol gevaarlijk is. Dat alcohol heerlijk ontspannend kan zijn, stress vermijdend en dus heel gezond kan werken, daar hebben ze het niet over. Nee, we moeten naar een samenleving waarin voor geen enkel pleziertje meer plaats is. Wortelsap drinken tussen de veganisten, ik zie het me niet doen. Ik heb bij zulke adviezen zelfs de neiging om maar weer naar de sigarenboer te fietsen voor een kistje rookgenot.

Door Kees Klok|2026-07-10T10:26:20+00:0010 juli, 2026|Tags: boeken, geschiedenis, Nederlands-Indië|0 Reacties

Lees meer

Liever op dan in het water

Je moet niet te snel in superlatieven vervallen, maar gisteren had ik weer een erg leuke lezing aan boord van een cruiseschip dat Dordrecht aandeed. Britse gasten, voor mij dus een soort thuiswedstrijd, maar vooral een belangstellend, ontwikkeld publiek. Dat bleek weer uit de interessante gesprekken die ik na afloop had. De man verantwoordelijk voor het ‘entertainment’ aan boord, vroeg me of er in Dordrecht ook een openluchtzwembad is. Die vraag kon ik bevestigend beantwoorden. Het dichtstbijzijnde is het Wantijbad, dat tijdens de hittegolf van de afgelopen dagen stijf gesloten was voor het publiek wegens uit de hand gelopen werkzaamheden. Of dat het gevolg is van een domme planning of het werk van een klunzige aannemer, weet ik niet. Wel wist RTV-Dordrecht te melden dat medewerkers van het bad er vrijdag met hun kinderen hebben gezwommen.

Het Wantijbad roept bij mij altijd koude herinneringen op aan de zwemles in mijn lagere schooltijd. Na de zomervakantie werden die lessen in september nog in het Wantijbad gegeven. Dan kwam je ’s morgens vroeg met de klas aanfietsen en zag je dat verdomde bordje voor het raam van de kassa met de watertemperatuur. Altijd rond de zestien graden, soms minder, wat het zwemmen nog akeliger maakte. Ik weet het, er zijn mensen die in de winter graag buiten zwemmen, die dat heerlijk vinden, maar ik heb er een pesthekel aan. Misschien komt mijn credo dat water er niet is om in te liggen, maar om over te varen, daar vandaan. Wie zal het zeggen?

Glibberige herinneringen heb ik aan de periode dat je aan de hengel moest zwemmen. Dan kreeg je een koude, slijmerig aanvoelende leren band om je heen. Was je wat verder gevorderd dan volstond de badmeester met een haak onder je kin en als die niet meer nodig was, werd je geacht in het diepe te springen. Deed je dat vanwege de waterkoude niet snel genoeg, dan duwde het hoofd der school (in onze tijd van titelinflatie heet zo iemand directeur) je er onverbiddelijk in. Hij was wel zo sportief om er uiteindelijk zelf ook in te springen, maar dat maakte nooit dat ik het schoolzwemmen, hoe noodzakelijk het is, ook maar eventjes leuk vond.

Door Kees Klok|2026-06-29T10:23:45+00:0029 juni, 2026|Tags: Dordrecht, geschiedenis, herinneringen, Wantijbad|0 Reacties

Lees meer

Moeilijk doen als het makkelijk kan

Oei, gisteravond kwam er plotseling een noodoproep van de overheid binnen op de telefoon. Een poepbacterie in het drinkwater. Mijd het kraanwater of kook het voor een minstens drie minuten! Weer eens iets anders, in ieder geval een bijzondere afsluiting van de week.

Volgens de krant rende de halve stad onmiddellijk naar de supermarkt om flessen water te hamsteren. Dezelfde reactie als toen corona toesloeg, alleen ging het in dat geval om kakpapier. Zo zijn veel mensen. Moeilijk doen als het makkelijk kan. Ik heb vanwege alle gedram van de overheid over mogelijke rampen tegenwoordig een paar flessen water als ‘noodvoorraad’ staan en een blik knakworsten. Die worsten heb ik onder het stof gelaten, over de flessen heb ik maar even een doekje gehaald en ik ontdekte ook nog een fluitketel in het aanrechtkastje. We komen die poeprijke dagen wel door.

Woensdag gaf ik een rondleiding door Dordt aan Amerikaanse nazaten van Jacob de Witt, de vader van, zoals iedere Dordtenaar hoort te weten, onder meer Cornelis en Johan. We bezochten uiteraard het standbeeld van Dupuis op de Visbrug, het stadhuis, de werkplek van zowel Jacob de Witt als zijn zoon Cornelis als burgemeester en heel even van de jonge Johan als pensionaris van Dordrecht. Vervolgens de plek van het woonhuis in de Grotekerksbuurt, de graven van Jacob de Witt en zijn vrouw Anna van de Cornput, dat van Jacobs ouders en het graf van Johanna de Witt en Jacob van Beveren in de Grote Kerk. Daarna volgden uiteraard de Houttuinen en heb ik hen nog heel wat meer van de stad laten zien. Het gezelschap wist veel van de familiegeschiedenis en ervoer naar eigen zeggen het bezoek aan het ‘ancestral home’ als een buitengewone ervaring.

Gisteren zat ik bij Visser toen de avondvierdaagse langskwam. Het was de laatste avond, dus er was muziek. Jammer voor al die enthousiaste kinderen en hun begeleiders dat er maar één muziekkorps bij was, vergeleken met de tijd dat ik zelf als kind meeliep was dat nogal magertjes. Gelukkig bleef het droog, ook al was de temperatuur onder de maat voor de tijd van het jaar, maar goed, een mens kan niet alles hebben. Ik was nog niet thuis of dat alarmbericht verscheen op de telefoon. Ik heb toen maar een soepje opgewarmd en ben een boek gaan lezen, want dat wereldkampioenschap voetbal laat ik vanwege Trump en Infantilo dit jaar aan me voorbij gaan.

Door Kees Klok|2026-06-13T09:41:40+00:0013 juni, 2026|Tags: avondvierdaagse, De Witt, geschiedenis, noodtoestand|0 Reacties

Lees meer

Uit de bocht

Afgelopen woensdag was ik bij de presentatie van twee delen uit de serie Verhalen van Dordrecht. Een reeks boekjes waarin op heldere en beknopte wijze onderwerpen uit de Dordtse geschiedenis en cultuur worden belicht, met daarbij rijke illustraties. Ideaal voor wie weinig tijd heeft om te lezen, maar toch geïnformeerd wil worden. Zelf schreef ik ooit deel 38, over de geschiedenis van de Dordtse letteren. Dit keer ging het om deel 17, een herdruk, want het is een populair boekje, de Kroniek van Dordrecht, geschreven door Jan Alleblas. Het tweede was deel 48, Geschiedenis van het Dordrechts Museum, door Pim Arts. Niet verbazingwekkend dus dat de presentatie werd gehouden in de Schouwmanzaal van het museum, met een gezellige borrel na in de wijnbar van Art & Dining.

Na de presentatie las ik thuis de wekelijkse column van Thijs Blom in weekkrant Dordt Centraal. Ik vind zijn stukken doorgaans goed, maar nu ging het over Dordtse geschiedenis en daar schoot hij zo uit de bocht dat een weerwoord geboden was. Dat staat op Via078, waar ik op mijn beurt stukjesschrijver voor ben.

Gisteren was ik voor de verandering eens niet ’s middags in Visser, maar bij collega Guus de Landtsheer en zijn vrouw, waar we een gezellig etentje hadden, zeer geslaagd, want Guus is een voortreffelijk kokend historicus. We zouden ons daar ook buigen over het programma voor de kroegcolleges van het seizoen 2026/27, maar vanwege de gezelligheid hebben we dat maar even opgeschoven tot volgende week.

Door Kees Klok|2026-06-06T10:58:18+00:006 juni, 2026|Tags: Dordrechts Museum, geschiedenis, kroegcollege|0 Reacties

Lees meer

Geweldig idee, maar…

Vanmorgen met Guus de Landtsheer ons verhaal over de geschiedenis van de Dordtse Riedijk gehouden in de bibliotheek op de Groenmarkt. Het was druk. Een leuk, belangstellend publiek dat volop vragen stelde. Uiteraard moest aan het begin iemand van de bibliotheek opdraven om de power point (modern voor ‘lezing met lichtbeelden’) in te stellen, maar toen het eenmaal liep, bleef het lopen.

In het gebouw zagen we reeds allerlei sporen van de aanstaande verhuizing naar het nieuwe stadskantoor aan de Spuiboulevard. Ik ben bang dat men over een paar jaar heel erg spijt gaat krijgen van het weghalen van de bibliotheek uit het historische hart van de stad. Een mooiere plek dan waar hij nu zit zal de bibliotheek niet meer krijgen. Bovendien vrees ik dat dat ‘Dordthuis’, zoals het stadskantoor moet gaan heten, op den duur weleens een financieel debacle van heb ik jou daar kan worden. Zoiets als het Energiehuis. Geweldig idee was dat, we zijn er trots op, maar qua financiën is het een ondoordachte afgang. Bovendien een theater annex poppodium waar na zes uur ’s middags geen openbaar vervoer meer langs komt, hoe krijg je het verzonnen?

Mijn vorige lezing in de bibliotheek begon ’s morgens om tien uur, dus ging ik er voetstoots vanuit dat het vandaag weer zo zou zijn. Het bleek elf uur te zijn. Klein foutje, maar om tien uur gaat Centre Ville open, dus zijn we even overgestoken naar het geboortehuis van mijn grootvader. Centre Ville heeft gelukkig geen plannen om te verkassen naar het nieuwe stadskantoor. Dat zit daar al meer dan honderddertig jaar op een van de beste plekken van de stad, als we dat oerlelijke gedrocht op de Voorstraat, waarin nu Medikamente die Grenze zit, even wegdenken. Welke idioot die gruwel ooit heeft ontworpen weet ik niet, maar dat het ding er staat is een doorslaggevend pleidooi voor het afschaffen van die belachelijke welstandscommissie die we nog steeds in Dordrecht hebben.

Door Kees Klok|2026-05-18T11:38:57+00:0018 mei, 2026|Tags: bibliotheek, geschiedenis, Riedijk|0 Reacties

Lees meer

Moederdag-effect

Foto: Cees Kloosterman

We merkten wel een beetje het moederdag-effect, maar desondanks was er een ruime opkomst bij de presentatie van Verscholen in het groen, afgelopen zondagmiddag in Visser’s Poffertjes aan de Dordtse Groenmarkt. Archie Wijngaarde, met wie ik al tweeënvijftig jaar bevriend ben, nam het ere-exemplaar in ontvangst en sprak mooie woorden over het boek. Neerlandicus, dichter en criticus Erick Kila las prachtige gedichten voor uit zijn nieuwe bundel Het geruis van wind en betekenis en tenslotte droeg ik zelf enkele fragmenten voor uit Verscholen in het groen, deel negen van mijn serie literaire dagboeken, dat gaat over de jaren 1989 en 1990. Daarna gingen we over tot de orde van de dag, dat wil zeggen een borrel en de gelegenheid om het boek te kopen en te laten signeren. Cees Kloosterman filmde een deel van de presentatie, die ik heb verwerkt in mijn jongste Youtube-praatje, dat hier te zien is voor wie het heeft gemist en er toch even bij wil zijn.

Ondertussen gaat het met het weer van kwaad tot erger. Maandag, toen ik een geanimeerde stadswandeling had met een groep Canadezen en Amerikanen, was het fris, maar toch nog zonnig. Gisteren woei een vuile noordenwind over de stad en die smeerlap brengt vandaag ook nog eens een aantal regenbuien met zich mee. Klagen over het weer is een van de zinlooste bezigheden waarmee de mens zich onledig kan houden, ik doe dat dan ook niet, maar wind, regen en kou trekken wel een wissel op mijn humeur, vooral in mei. Gelukkig ben ik nog steeds bezig in de dagboeken van J.J. Voskuil en die toont zich ook niet altijd een lachebekje.

Ik kreeg een uitnodiging voor het jaarlijkse congres van het KNHG dat over egodocumenten gaat. Ik zou er graag heengaan, maar dan moet ik al rond half tien ’s morgens aan de Cruquiusweg in Amsterdam zien te geraken. Met de huidige staat van het openbaar vervoer! En als dat lukt en ik ’s avonds terugreis, kan ik bij wijze van spreken direct weer instappen, omdat de volgende dag de Haarlem Branch van de Dickens Fellowship bijeenkomt. Ik zou die logistieke narigheid kunnen oplossen door van donderdag tot en met zondag een hotel te boeken, maar hotels in Haarlem of Amsterdam zijn eigenlijk voor een modaal historicus niet meer te betalen, ik bedoel, ik kan dat wel, maar drie nachten in een hotel voor de prijs van een business class ticket Athene-Amsterdam vreet ook aan mijn humeur. Waarom moeten zulke dingen ook altijd in dat smoezelige Amsterdam plaatsvinden en niet in het frisse, vrolijke en voor mij veel gemakkelijker bereikbare Utrecht?

Door Kees Klok|2026-05-13T08:59:27+00:0013 mei, 2026|Tags: dagboek, geschiedenis, literatuur, Visser's Poffertjes|0 Reacties

Lees meer

Heldenverering en mythologie

Vanmorgen koffie bij Baraka met D., hoogleraar aan de pedagogische faculteit en redacteur van Stella’s vertaling van mijn geschiedenis van Cyprus. In de ochtend komen er vaker professoren bij Baraka, voornamelijk gepensioneerde. Er zat ook een dameskransje dat een geweldig lawaai voortbracht. Allemaal doof, vermoed ik. Zelf hoor ik ook zo scherp niet meer, al wijst iedere gehoortest tot nu uit dat nog ik voldoende hoor voor de verzekering om geen apparaten te vergoeden.

Ik dacht na het betalen van de belastingaanslag een onbezorgde tijd door te kunnen brengen, maar nee, de bank stuurt me dringende berichten dat ik allerlei papieren moet opsturen of inleveren, anders kan ik straks mijn rekening niet meer gebruiken. Die papieren heb ik al talloze malen moeten insturen. Er schijnt nu ook iets mis te zijn met het nummer van mijn ID. Vroeger liep ik dan even binnen bij het kantoor in Ano Toumba, waar ik ook regelmatig geld kwam halen. Daar zaten twee caissières met wie ik in de loop van de tijd een goede band opbouwde. Ik bracht zelfs op hun verzoek nu en dan tulpenbollen mee uit Nederland. Die dames zijn ontslagen en binnenlopen kun je niet meer als je iets te vragen hebt. Je moet een afspraak maken. Vanuit Nederland had ik dat geprobeerd, maar er waren geen data beschikbaar. Nu, drie weken later, kon ik ineens ruim kiezen. Binnenkort dus de confrontatie.

Met D. gesproken over zijn laatste boek en het genoegen dat hij beleeft aan de literatuur. Van enkele bevriende schrijvers heeft hij boeken geredigeerd, helaas liefdewerk oud-papier, maar wel degelijk liefdewerk. Ik herinnerde me de presentatie van Stella’s vertaling van Afrodite en Europa. D. was een van de sprekers en nam het voor me op toen ik het hevig aan de stok kreeg met een andere hoogleraar die beweerde dat ik het Ottomaanse Rijk niet ‘de zieke man van Europa’ mocht noemen. Het moest ‘de zieke man’ zijn, want Turken waren geen Europeanen. Voor hij benoemd werd tot professor in de geschiedenis werkte hij bij het Museum van de Macedonische Strijd, een nationalistische instelling vol negentiende-eeuwse heldenverering en aanklevende mythologie. Samen dienden we de man stevig van repliek, waarna ik hem nooit meer ergens heb ontmoet, ook niet in Baraka, maar dat zal niet aan ons liggen.

Door Kees Klok|2026-04-21T16:05:54+00:0021 april, 2026|Tags: boeken, geschiedenis, literatuur, Stella, Thessaloniki|0 Reacties

Lees meer

Kroegcollege

Gisteren hadden we in Visser het kroegcollege van dr. Marlisa den Hartog over haar boek Seks in de Renaissance. Het was buitengewoon interessant en Marlisa is een geweldige spreekster, een topdocente. De Universiteit Leiden mag blij zijn met zulke medewerkers. We hadden opnieuw een ‘volle bak’, ondanks dat enkele vaste bezoekers ontbraken. Die waren naar een ‘inspiratieavond’ in het stadhuis, waar een poging werd gedaan om die schamele paar maanden in 1877 dat Vincent van Gogh nogal tegen zijn zin in Dordrecht woonde uit te melken om de stad op te stoten in de vaart der volkeren. Herdenken is goed, maar niet tegen wil en dank en niet als je jezelf er lichtelijk belachelijk mee maakt.

Voor de avond bij Visser een tijdje in het stadsarchief gewerkt. Het onderzoek begint vorm te krijgen. Er moet nog veel leeswerk worden gedaan om een en ander in historisch perspectief te plaatsen, maar dat is alleen maar plezierig. Misschien zit er ook wel een toekomstig kroegcollege in. In april hebben we alweer het laatste van dit seizoen. Dan spreekt collega drs. Guus de Landtsheer over Jeremy Bentham. Daarna gaan we langzamerhand aan het werk om sprekers te zoeken voor het seizoen 2026-27.

Bij de huisarts een gordelroosvaccinatie besteld. Die zou voor mensen van mijn leeftijd gratis worden, maar daar is het kabinet van teruggekomen, dus ik betaal hem maar zelf. Ik ken te veel mensen die verschrikkelijk ziek zijn geweest van gordelroos en ik heb geen zin om dat risico te lopen. Ik vind het overheidsbeleid wat dat betreft kwalijk en kortzichtig, want voorkomen is in de regel goedkoper dan genezen. Gelukkig lijkt het erop dat de regering voor allerlei onzalige bezuinigingen op de zorg geen parlementaire meerderheid krijgt, al weet je het nooit met al die rechtse politici. Die vertrouw ik voor geen cent.

Door Kees Klok|2026-03-06T11:38:48+00:006 maart, 2026|Tags: geschiedenis, kroegcollege, Visser's Poffertjes|0 Reacties

Lees meer

Indisch verleden

Terug van de fysio-fitness. Veel minder vermoeid dan vorige week. Ik zou haast denken dat het in het weer zit, in het, hopelijk, definitieve afscheid van de winter. Hoewel, je weet niet wat ons nog te wachten staat op weerkundig gebied. Een paar staaltjes daarvan zijn in deel IX van mijn serie literaire dagboeken te vinden.

Dat deel is vandaag officieel gepubliceerd, maar pas volgende week te bestellen. Als het zover is, publiceer ik uiteraard de link, maar men kan vanaf nu ook terecht bij de reguliere boekhandel. De titel is Verborgen in het groen. Literair dagboek 1989-1990. Het ISBN-nummer is: 978 9403 8691 17. Meer hoeft de boekhandel niet te weten. O ja, de prijs is 19, 90 euro, zeg maar twee tientjes. Een prikkie dus. De presentatie is pas in mei, als de zon iedere dag straalt en het gevogelte kwinkeleert dat het een lust is. Wanneer precies hoor je nog.

Gisteren was ik bij een lezing van Kevin Felter over Indische Dordtenaren. Een activiteit van de Vereniging Oud-Dordrecht. Hij behandelde de geschiedenis van de migranten die terechtkwamen in Dordtse pensions na de onafhankelijkheid van Indonesië. Een ruim opgezet onderzoeksproject dat resulteerde in het boek Tussen weemoedig en senang dat op 1 maart verschijnt en vanaf die datum hier te bestellen is. Dordtenaren kunnen daarvoor ook terecht bij de plaatselijke boekhandels.

Felter benadrukte het belang van het blijven vertellen van het verhaal van deze eerste generatie migranten, die zich kenmerkt door een vergaande zwijgzaamheid over het eigen verleden. Gelukkig is er inmiddels een generatie opgestaan met wortels in Nederlands-Indië die dat verleden wil onderzoeken en toegankelijk maken.

Door Kees Klok|2026-02-27T11:55:52+00:0027 februari, 2026|Tags: dagboek, geschiedenis, immigranten, Nederlands-Indië|0 Reacties

Lees meer

Volle bak

Gisteravond was ik bij het boeiende kroegcollege in Visser door fotografe Marian Vermeeren. Over de geschiedenis van de fotografie. We hadden weer een volle bak, teken dat de lezingen in goede aarde vallen. Marian illustreerde haar betoog met een serie unieke en iconische foto’s. Onder meer de oudste Dordtse daguerreotypie uit het archief van de familie Vriesendorp. Het was bijzonder interessant om de ontwikkeling van de eerste foto’s met negatieven tot de digitale fotografie te volgen. Aan het einde maakten we allemaal een ‘selfie’. Zou je die allemaal bij elkaar voegen dan krijg je een bijzondere foto, maar daar is het tijdens de geanimeerde nazit niet van gekomen.

Na een paar weken tobben (hollen of stilstaan) met mijn horloge tot de conclusie gekomen dat ik beter een nieuw kon kopen, wat ik vanmorgen na de fysio-fitness heb gedaan. Een fors exemplaar met een blauwe wijzerplaat, wat weer eens wat anders is dan het gewoonlijke zwart, zilver of grijs. Besloten om een duurder exemplaar te nemen, want goedkoop is nog altijd duurkoop. Ik kreeg zomaar 85 euro korting. Het is wel een Amerikaans merk, maar omdat meer dan de helft van de Amerikanen niet (meer) achter Trump staat, vind ik dat wel okee.

Bij de fysio nog wat voorzichtig aan gedaan. Het gaat een stuk beter met mijn schouder, maar helemaal weg is de pijn nog niet. Ik merk wel dat mijn conditie verbetert. Ik fiets op mijn ouderwets rijwiel weer met een redelijke snelheid over de bruggen, zonder direct buiten adem te raken. Op de terugweg even snel boodschappen gedaan en wat zoetigheid gekocht om de weggesporte calorieën aan te zuiveren.

Op mijn Youtube-kanaal en op Via078 een pleidooi gehouden om het museum Het Hof van Nederland om te vormen tot een Dordts Historisch Museum. Het zal wel niets uithalen, maar ik kreeg heel wat bijval op Facebook en Linkedin. Andere ‘sociale’ media gebruik ik niet. Ik zit wel op Instagram, maar dat vind ik een naar, gebruiksonvriendelijk medium. Ik doe er daarom zelden iets mee. De rest van de ‘sociale’ media kan me gestolen worden, anders kom ik niet meer aan lezen toe.

Door Kees Klok|2026-01-23T11:48:39+00:0023 januari, 2026|Tags: fotografie, geschiedenis, kroegcollege, Visser's Poffertjes|0 Reacties

Lees meer