geschiedenis

Merkwaardig verhaal

Het was een bijzondere week. Veel cruisetours. Erg leuk om te doen, maar ik ben nu wel even toe aan de komende twee dagen rust. Het prettigst voor de gasten is als hun schip aan de Merwekade ligt of aan de Buitenwalevest. De Lange Wantijkade is stukken minder. Dan komen ze terecht in een dodelijk saaie buurt met de nodige hondenstront en zicht op een lelijk flatgebouw met volop rommel op de (met glas afgedekte) balkons. Vandaar moet je een eind door de saaiheid lopen om in het stadscentrum te komen. Wie ooit bedacht heeft dat dit een goede plek is om gasten te verwelkomen heeft volgens mij nog nooit vanaf daar gegidst. Ik vermoed een ambtenaar die de kade helemaal niet kent. Geen reclame voor de stad.

Donderdag gaf René Hissink een bijzonder kroegcollege in Visser. Een stoomcursus in cultuurverschillen. Het was buitengewoon interessant en leerzaam. Hij komt hopelijk in een volgend seizoen nog eens terug. In januari komt de geschiedenis van de fotografie aan bod, door Marian Vermeeren. Dat belooft ook weer een boeiende avond te worden.

Vrijdag was de naamdag van mijn zwager Savvas. Gebeld om hem ‘chronia polla’ te wensen. Hij vertelde dat onze Griekse boekhoudster een ander kantoor heeft betrokken, maar dat het telefoonnummer ongewijzigd is. Ze neemt door drukte niet vaak de telefoon op. Dat zou moeten verklaren waarom ik haar al een paar weken niet kan bereiken. Een merkwaardig verhaal, maar ik zal het begin januari wel weer eens proberen. Laat eerst de drukke decembermaand maar voorbij gaan.

Door Kees Klok|2025-12-07T12:40:20+00:007 december, 2025|Tags: Dordrecht|0 Reacties

Lees meer

Literaire verrassing

Deel IX van mijn literaire dagboeken vordert gestaag. Ik zit nu op ruim 50.000 woorden en er komt nog het een en ander bij, want we zijn aangekomen in september 1990. We hebben net in Dordrecht onze bruiloft gevierd voor de Nederlandse en Engelse vrienden en familieleden. Het was een mooie, zwoele nazomeravond, zodat we ook de tuin en de veranda konden gebruiken, anders hadden we niet geweten waar we de vele gasten moesten laten. Stella heeft een paar dagen in de keuken gestaan om alle, uiteraard Griekse, hapjes klaar te maken. Ik mocht me daar niet mee bemoeien, ‘want jij hebt alleen maar verstand van Indisch en Surinaams eten.’ Dat at ze overigens graag. Doorgaans kookte Stella doordeweeks Grieks en maakte ik in de weekeinden iets Indisch of Surinaams. Tenzij we natuurlijk uit eten gingen, meestal bij Costa d’ Oro op de Voorstraat.

September kwam met een literaire verrassing. Maatstaf, toen een befaamd literair tijdschrift, zou drie gedichten van me plaatsen, maar toen de bewijsexemplaren arriveerden, bleken dat er vier te zijn. Later zouden Stella en ik er nog met enige regelmaat gedichten of vertalingen in publiceren.

Zou er nog iemand zijn van de jongere generaties die weet wat Maatstaf was? Ik vrees met grote vreze, gezien de droevige staat van het literatuuronderwijs op onze scholen. Met het geschiedenisonderwijs is het helaas niet anders gesteld. Vandaar het verontrustende aantal onwetende en onnozele kiezers. Je schrikt van de stompzinnige antwoorden die je soms krijgt als je mensen vraagt waarom ze in ’s hemelsnaam voor extremisten op rechts of links stemmen. Als je niets weet van de geschiedenis kun je er ook geen lering uit trekken.

Door Kees Klok|2025-10-13T11:06:28+00:0013 oktober, 2025|Tags: literair dagboek, literatuur, Stella|0 Reacties

Lees meer

Terugkijken

Ik heb het nog even nagekeken in de VPRO-gids, maar daar stond toch echt dat BBC1 op 1 september om 22.30u aflevering drie van King & Conqueror zou uitzenden, de nieuwe, met enige bravoure aangekondigde serie over Willem de Veroveraar. Dat bleek dus niet het geval. In plaats van terug te gaan naar het boek dat ik aan het lezen ben, Gaasbeekse vertellingen van Sarah de Grauwe, ging ik wat zappen en zo kwam ik eerst bij een ’talkshow’ (alleen dat woord al ergert me mateloos, evenals dat domme ‘hosten’) onder leiding van Eva Jinek en daarna bij Lubach.

Het gelul bij Jinek, waar het stompzinnige, politieke geruzie in het inmiddels dubbel gevallen kolderkabinet en de Tweede Kamer nog eens dunnetjes over werd gedaan, liet ik al snel voor wat het was. Je zou in deze tijd weleens willen horen wat voor plannen de partijen hebben voor na de verkiezingen, maar niets van dit alles. Ook het woord Gaza, waarover het meest recente gebakkelei toch is ontstaan, heb ik niet horen vallen, maar dat kan ik door mijn snelle vlucht naar Lubach hebben gemist.

Van Lubach heb ik ook maar een fragment gezien. Sinds hij weg is bij de publieke omroep, heb ik de indruk dat zijn programma nogal riekt naar verschaald bier en rode wijn die al te lang in een open fles heeft gestaan, maar dat is natuurlijk mijn vooroordeel jegens commerciële zenders.

Eerder op avond miste ik de documentaire Het geweten van Israël van Nadia Boussaid over Gaza, maar die heb ik vanmorgen teruggekeken. Hij heeft mij diep geraakt. De volkerenmoord die Israël onder leiding van Netanyahu pleegt zou niemand onberoerd moeten laten, zeker niet Nederland, dat altijd pretendeerde voorop te lopen als het ging om internationaal recht en dat nu keihard door het ijs is gezakt. Diep respect heb ik voor de Israëliërs die weigeren in het leger te gaan om niet medeplichtig te worden aan genocide. Diepe walging voor de verantwoordelijken voor de moord op onschuldige burgers, journalisten, vrouwen, kinderen. Diepe walging voor de man die ik hoorde zeggen ‘iedereen in Gaza is schuldig’.

Nu moet ik natuurlijk zeggen dat wat Hamas op 7 oktober deed ook verschrikkelijk is, anders gaat er altijd wel iemand roepen dat ik een antisemiet ben en een terroristische organisatie steun. Ja, wat er op 7 oktober 2023 is gebeurd is ook verschrikkelijk. Ik praat dat allerminst goed, maar misschien is het verstandig om eens terug te gaan in het verleden, na te gaan hoe de geschiedenis vanaf de stichting van Israël is verlopen, om te begrijpen waarom dit deel van het Midden-Oosten zoveel bloedig geweld kent en waarom er wellicht iets van waarheid zit in de stelling ‘Hamas is een schepping van Israël’.

Het geweten van Israel is hier terug te zien.

Door Kees Klok|2025-09-02T10:02:15+00:002 september, 2025|Tags: geschiedenis, Midden-oosten|0 Reacties

Lees meer

De Witt

Een van de mooie dingen van het internet is, dat ik in Griekenland gewoon naar OVT kan luisteren, dat geweldige programma op Radio1. Zojuist werd daar gesproken over de tentoonstelling De wereld van Johan de Witt, de grote staatsman uit de zeventiende eeuw. Deze week werd hij geopend in het Dordrechts Museum. Uiteraard, Johan de Witt en zijn broer Cornelis waren zonen van Dordrecht. Ze bezochten de Latijnse school in het voormalige clarissenklooster in de Nieuwstraat, waar nu stadsbrasserie en filmtheater De Witt zit.

De spreker was buitengewoon lovend over de tentoonstelling en de bijbehorende catalogus. Als ik binnenkort terug ben in Dordrecht ga ik hem snel bekijken. Johan de Witt was niet alleen een van de belangrijkste politici uit de zeventiende eeuw, maar ook een begaafd wiskundige. Zijn broer Cornelis stond een beetje in zijn schaduw, al had hij ook zijn verdiensten als burgemeester van Dordrecht, ruwaard van Putten, baljuw van de Beierlanden en gedeputeerde namens de Staten-Generaal bij de vloot. Hij was in die functie aanwezig bij de Tocht naar Chatham in 1667.

Ik vertel als stadsgids Engelse bezoekers altijd met enig genoegen dat de achtersteven van het Engelse vlaggeschip, de Royal Charles, bij die gelegenheid naar de Republiek gesleept, zich nog altijd in het Rijksmuseum bevindt. Dat doe ik bij het standbeeld van de gebroeders op de Visbrug, schuin tegenover het geboortehuis van mijn grootvader. Dat ik een groot deel van mijn jeugd in de Cornelis de Wittstraat woonde is dan weer geen onderdeel van het verhaal.

Foto: auteur

Door Kees Klok|2025-04-27T10:05:02+00:0027 april, 2025|Tags: Dordrecht, geschiedenis, miniatuur|0 Reacties

Lees meer

Opblaaskronen

Vandaag wordt de paus begraven en wordt in Nederland koningsdag gevierd. Je kunt dus wel spreken van een bijzondere zaterdag. De paus was ongetwijfeld iemand die het goed bedoelde wat de armen in de wereld betreft, maar toch ook het hoofd van een instituut dat staat voor veel dat de ellende in de wereld in stand houdt. Bijvoorbeeld door hoe ze daar denken over abortus, anti-conceptie en euthanasie. Een instituut dat ooit in deze vorm is ontstaan om het Romeinse staatsbestuur te ondersteunen. Handig gedaan van die keizers, alleen zijn de laatste resten van het Romeinse rijk, dat we kennen als Byzantium, al in de vijftiende eeuw verdwenen. Het westelijke deel trouwens al veel eerder.

Koningsdag wordt een dag te vroeg gevierd, vanwege de opvattingen van een religieuze minderheid over de zondagsrust. Ik ben niet tegen rekening houden met minderheden, dat hoort ook bij de democratie, iets wat die grootsmoel van de PVV nooit heeft begrepen. Wat mij betreft is die koningsdag op de 26e dus prima, maar ik ben blij dat ik hem ga missen. Lekker ver van Nederland, zodat ik niet al die in oranje gehulde clowns hoef te zien.

Er was een tijd dat Stella en ik koninginnedag weleens vierden bij vrienden in Amsterdam of Arnhem. Lang geleden, toen het nog geen uitzinnig gebeuren was. Arme koninklijke familie, die zich weer een dag onder de oranje opblaaskronen moet mengen. Geef mij desnoods dan maar een defilé voor paleis Soestdijk met kleurrijke, swingende dames uit de overzeese gebiedsdelen.

Door Kees Klok|2025-04-27T10:10:42+00:0026 april, 2025|Tags: geschiedenis, herinneringen, miniatuur|0 Reacties

Lees meer

Zwerftocht

Gisteren nog een keer naar Schilderachtig Dordrecht geweest in het Dordrechts Museum. Ik heb er al eens over geschreven op Via078. Een heerlijke tentoonstelling, een aangename wandeling door mijn stad, door Jongkind in zijn tijd de mooiste van Holland genoemd. Na afloop kocht ik De schilders van Dordrecht, het fraaie boek van Sander Paarlberg en Pim Arts. Dat maakte de zwerftocht door het Dordtse verleden compleet. Ik kwam een verrassing tegen: een tekening door Lucebert van het geboortehuis van mijn grootvader, het huidige Centre Ville. Dat zelfde pand staat op een foto uit 1935, met een grote reclame voor het teloor gegane Dordtse Sleutelbier op het dak.

Met op de achtergrond Franse liederen, in het kader van de tentoonstelling Liberté, nam ik ruim de tijd om het boek door te bladeren in de serre van Art & Dining het museumrestaurant. Het was genieten, maar het stemde me ook een beetje melancholiek. Zoveel moois is uit Dordrecht verdwenen door sloop en lelijke nieuwbouw, waarbij uitzonderlijk weinig respect is getoond voor de geschiedenis van de stad.

Met alle waardering voor het werk van Paarlberg en Arts vind ik het jammer dat 1220 weer opduikt als jaar van de Dordtse stadsrechten. Dat is toch echt achterhaald. Vaststaat dat Dordrecht als stad ouder is en dat het eerste stadsrecht vermoedelijk dateert van net voor 1200. Ook de omstreden bewering dat op de statenvergadering van 1572 de basis werd gelegd voor de vrijheid van godsdienst kwam ik tegen. Ik heb er maar snel overheen gelezen.

Door Kees Klok|2025-03-10T11:15:35+00:0010 maart, 2025|Tags: beeldende kunst, boeken, Dordrecht|0 Reacties

Lees meer

Geen goede combinatie

Zoals gewoonlijk heb ik de goede zorgen voor mijn huis overgedragen aan Elvira en ben ik voor even naar Thessaloniki gevlogen, waar ik ga uitrusten van enkele maanden noeste arbeid. Via het internet vernam ik dat in Nederland de herfst plotsklaps is ingetreden, maar wie denkt dat ik hier in een warm zonnetje zit kan ik vertellen dat het zwaar bewolkt is, al uren regent en ik in mijn pied-à-terre met het licht aan zit vanwege de duisternis. Hollands weer dus, maar het is nog wel boven de twintig graden.

Voor een van mijn laatste klusjes moest ik me weer eens verdiepen in het koloniaal verleden van Dordrecht. Dat was aanleiding om mijn kritiek op het boekje Slavernijverleden Dordrecht (deel 43 uit de serie Verhalen van Dordrecht) een beetje aan te scherpen. Activisme en de geschiedwetenschap vormen namelijk geen goede combinatie. Mijn opmerkingen vind je hier.

Door Kees Klok|2024-09-10T09:06:53+00:0010 september, 2024|Tags: boeken, Dordrecht, geschiedenis|0 Reacties

Lees meer

Herdenking gebroeders De Witt

Aanstaande dinsdag, 20 augustus, vindt de jaarlijkse herdenking plaats van de moord op Johan en Cornelis de Witt in 1672 door de Haagse schutterij. Vanmorgen werd ik daarover gebeld door organisator Ben Corino. Of ik bereid was om spreker Mohammed Benzakour te vervangen, die verhinderd is.

Uiteraard ben ik dat. Als historicus kan ik wel het een en ander zeggen over deze tragische gebeurtenis uit de Nederlandse geschiedenis. Of ik die in het licht van de tegenwoordige tijd wil plaatsen, vroeg Ben. Hoewel je altijd buitengewoon moet oppassen met historische vergelijkingen, wil ik wel een poging wagen. Ik ga er dit weekeinde eens even goed over nadenken.

Ik begrijp dat wethouder Tanja de Jonge namens de gemeente spreekt. Wat het verdere programma is weet ik nog niet, dat zal vandaag of morgen wel in de lokale media bekend worden gemaakt. Het begint in ieder geval om 19.00u bij het standbeeld van de gebroeders De Witt op de Visbrug in Dordrecht. Ik hoop jullie daar te zien.

Door Kees Klok|2024-08-16T10:00:50+00:0016 augustus, 2024|Tags: Dordrecht, Herdenking De Witt|0 Reacties

Lees meer

Komt dat horen!

Het is even zomer. Heerlijk. Het zwoele weer maakte zelfs de derde helft van de waardeloze wedstrijd Nederland-Oostenrijk op het terras van de Visser tot een genoegen. Vandaag wordt het nog ietsje warmer dan gisteren. Ik vind het prima, mijn limiet ligt zo’n beetje bij de vijfendertig graden boven nul, maar ik vraag me af hoeveel belangstellenden de verleidingen van het terras zullen trotseren om naar de presentatie te komen van de Keurbijbel, vanmiddag om 16.00u in de Dordtse openbare bibliotheek aan de Groenmarkt.

Aan mij zal het niet liggen. Ik ga met plezier de laatste hand leggen aan mijn verhaal, dat zal gaan over wat een Statenbijbel nu precies is, wat Dordrecht daarmee te maken heeft en hoe het komt dat de stad vanaf eind zestiende tot in de eerste helft van de zeventiende eeuw het centrum van de calvinistische boekdrukkerij was.

Ook in latere perioden kent Dordt, waar voor 1572 geen drukker te bekennen was, een aantal belangrijke boekdrukkers annex uitgevers, zoals de familie Van Braam, waarvan een dochter uiteindelijk trouwde met een telg uit een andere drukkersfamilie, Blussé. Tot begin twintigste eeuw was de firma Blussé & Van Braam actief in Dordt, zei het tenslotte uitsluitend als boekhandel aan het Scheffersplein. Als je denkt dat het vanmiddag over een saai onderwerp gaat, dan zit je geweldig fout, knoop dat maar even in je oren. Er is trouwens een borrel na. Prima met deze heerlijke temperaturen.

Door Kees Klok|2024-06-26T10:19:42+00:0026 juni, 2024|Tags: boekpresentatie, Dordrecht, geschiedenis|0 Reacties

Lees meer

Dubbele seksuele moraal

Vanmiddag bij de presentatie geweest van het boek ‘Seks in de Renaissance’ van de Leidse historica dr. Marlisa den Hartog. Die vond plaats in SPUI25, het academisch-culturele podium van Amsterdam. Marlisa hield een buitengewoon boeiende voordracht over de dubbele seksuele moraal in het Italie van de Renaissance en in onze tijd. Het was de moeite van de treinreis naar Amsterdam, enigszins een aanslag op mijn rug, meer dan waard.

Door Kees Klok|2024-05-07T21:53:11+00:007 mei, 2024|Tags: geschiedenis, letteren, wetenschap|0 Reacties

Lees meer