geschiedenis

Kroegcollege

Gisteren hadden we in Visser het kroegcollege van dr. Marlisa den Hartog over haar boek Seks in de Renaissance. Het was buitengewoon interessant en Marlisa is een geweldige spreekster, een topdocente. De Universiteit Leiden mag blij zijn met zulke medewerkers. We hadden opnieuw een ‘volle bak’, ondanks dat enkele vaste bezoekers ontbraken. Die waren naar een ‘inspiratieavond’ in het stadhuis, waar een poging werd gedaan om die schamele paar maanden in 1877 dat Vincent van Gogh nogal tegen zijn zin in Dordrecht woonde uit te melken om de stad op te stoten in de vaart der volkeren. Herdenken is goed, maar niet tegen wil en dank en niet als je jezelf er lichtelijk belachelijk mee maakt.

Voor de avond bij Visser een tijdje in het stadsarchief gewerkt. Het onderzoek begint vorm te krijgen. Er moet nog veel leeswerk worden gedaan om een en ander in historisch perspectief te plaatsen, maar dat is alleen maar plezierig. Misschien zit er ook wel een toekomstig kroegcollege in. In april hebben we alweer het laatste van dit seizoen. Dan spreekt collega drs. Guus de Landtsheer over Jeremy Bentham. Daarna gaan we langzamerhand aan het werk om sprekers te zoeken voor het seizoen 2026-27.

Bij de huisarts een gordelroosvaccinatie besteld. Die zou voor mensen van mijn leeftijd gratis worden, maar daar is het kabinet van teruggekomen, dus ik betaal hem maar zelf. Ik ken te veel mensen die verschrikkelijk ziek zijn geweest van gordelroos en ik heb geen zin om dat risico te lopen. Ik vind het overheidsbeleid wat dat betreft kwalijk en kortzichtig, want voorkomen is in de regel goedkoper dan genezen. Gelukkig lijkt het erop dat de regering voor allerlei onzalige bezuinigingen op de zorg geen parlementaire meerderheid krijgt, al weet je het nooit met al die rechtse politici. Die vertrouw ik voor geen cent.

Door Kees Klok|2026-03-06T11:38:48+00:006 maart, 2026|Tags: geschiedenis, kroegcollege, Visser's Poffertjes|0 Reacties

Lees meer

Indisch verleden

Terug van de fysio-fitness. Veel minder vermoeid dan vorige week. Ik zou haast denken dat het in het weer zit, in het, hopelijk, definitieve afscheid van de winter. Hoewel, je weet niet wat ons nog te wachten staat op weerkundig gebied. Een paar staaltjes daarvan zijn in deel IX van mijn serie literaire dagboeken te vinden.

Dat deel is vandaag officieel gepubliceerd, maar pas volgende week te bestellen. Als het zover is, publiceer ik uiteraard de link, maar men kan vanaf nu ook terecht bij de reguliere boekhandel. De titel is Verborgen in het groen. Literair dagboek 1989-1990. Het ISBN-nummer is: 978 9403 8691 17. Meer hoeft de boekhandel niet te weten. O ja, de prijs is 19, 90 euro, zeg maar twee tientjes. Een prikkie dus. De presentatie is pas in mei, als de zon iedere dag straalt en het gevogelte kwinkeleert dat het een lust is. Wanneer precies hoor je nog.

Gisteren was ik bij een lezing van Kevin Felter over Indische Dordtenaren. Een activiteit van de Vereniging Oud-Dordrecht. Hij behandelde de geschiedenis van de migranten die terechtkwamen in Dordtse pensions na de onafhankelijkheid van Indonesië. Een ruim opgezet onderzoeksproject dat resulteerde in het boek Tussen weemoedig en senang dat op 1 maart verschijnt en vanaf die datum hier te bestellen is. Dordtenaren kunnen daarvoor ook terecht bij de plaatselijke boekhandels.

Felter benadrukte het belang van het blijven vertellen van het verhaal van deze eerste generatie migranten, die zich kenmerkt door een vergaande zwijgzaamheid over het eigen verleden. Gelukkig is er inmiddels een generatie opgestaan met wortels in Nederlands-Indië die dat verleden wil onderzoeken en toegankelijk maken.

Door Kees Klok|2026-02-27T11:55:52+00:0027 februari, 2026|Tags: dagboek, geschiedenis, immigranten, Nederlands-Indië|0 Reacties

Lees meer

Volle bak

Gisteravond was ik bij het boeiende kroegcollege in Visser door fotografe Marian Vermeeren. Over de geschiedenis van de fotografie. We hadden weer een volle bak, teken dat de lezingen in goede aarde vallen. Marian illustreerde haar betoog met een serie unieke en iconische foto’s. Onder meer de oudste Dordtse daguerreotypie uit het archief van de familie Vriesendorp. Het was bijzonder interessant om de ontwikkeling van de eerste foto’s met negatieven tot de digitale fotografie te volgen. Aan het einde maakten we allemaal een ‘selfie’. Zou je die allemaal bij elkaar voegen dan krijg je een bijzondere foto, maar daar is het tijdens de geanimeerde nazit niet van gekomen.

Na een paar weken tobben (hollen of stilstaan) met mijn horloge tot de conclusie gekomen dat ik beter een nieuw kon kopen, wat ik vanmorgen na de fysio-fitness heb gedaan. Een fors exemplaar met een blauwe wijzerplaat, wat weer eens wat anders is dan het gewoonlijke zwart, zilver of grijs. Besloten om een duurder exemplaar te nemen, want goedkoop is nog altijd duurkoop. Ik kreeg zomaar 85 euro korting. Het is wel een Amerikaans merk, maar omdat meer dan de helft van de Amerikanen niet (meer) achter Trump staat, vind ik dat wel okee.

Bij de fysio nog wat voorzichtig aan gedaan. Het gaat een stuk beter met mijn schouder, maar helemaal weg is de pijn nog niet. Ik merk wel dat mijn conditie verbetert. Ik fiets op mijn ouderwets rijwiel weer met een redelijke snelheid over de bruggen, zonder direct buiten adem te raken. Op de terugweg even snel boodschappen gedaan en wat zoetigheid gekocht om de weggesporte calorieën aan te zuiveren.

Op mijn Youtube-kanaal en op Via078 een pleidooi gehouden om het museum Het Hof van Nederland om te vormen tot een Dordts Historisch Museum. Het zal wel niets uithalen, maar ik kreeg heel wat bijval op Facebook en Linkedin. Andere ‘sociale’ media gebruik ik niet. Ik zit wel op Instagram, maar dat vind ik een naar, gebruiksonvriendelijk medium. Ik doe er daarom zelden iets mee. De rest van de ‘sociale’ media kan me gestolen worden, anders kom ik niet meer aan lezen toe.

Door Kees Klok|2026-01-23T11:48:39+00:0023 januari, 2026|Tags: fotografie, geschiedenis, kroegcollege, Visser's Poffertjes|0 Reacties

Lees meer

Storm

Mr. Pickwick door Joseph Clayton Clarke (1857-1937)

De winter is aan zijn eindronde bezig. Hoop ik. Al die sneeuwplaatjes zijn prachtig, maar vooral als ze uit de zeventiende eeuw komen. Ik herinner me een winterdag op de lagere school. Het begon te sneeuwen. Er ging een zucht van opwinding door de klas. Laat het snel speelkwartier worden! Het moet voor de kinderen van nu een mooie ervaring zijn geweest. De sneeuwpoppen, het sneeuwballen gooien, een helling af stuiven op een slee. Ik gun het hen van harte, maar ik ben blij dat het weer bijna over is.

Veel gelezen de laatste dagen. Het lied van ooievaar en dromedaris van Anjet Daanje uit. Het is een indrukwekkend knap boek, dat je bij de keel grijpt. Je wordt er niet vrolijk van, al die dood. Vooral het allerlaatste deel greep me aan. Stella is onder heel andere omstandigheden overleden en ik ben er nog, maar het verhaal kwam toch wel erg dichtbij. Ik heb er zelfs over gedroomd.

Ik ben al aan de volgende pil begonnen: De storm die wij vooruitgang noemen van Arianne Baggerman, bijna een overbuurvrouw, maar er zit een spoorlijn tussen. Het zal even duren, want het is echt een pil, maar ik ga het, als alles loopt zoals bedoeld, in het voorjaar in Het Boekenpraatje bespreken. Het werd genomineerd voor de Libris Geschiedenisprijs en dat was terecht, denk ik.

Een deel van mijn boekenpraatjes werd een paar jaar geleden uitgezonden door ONS. Laatst zag ik bij hen Keeping up appearances. Een heerlijke komedie, al hinderen die lachmachines uit de jaren zeventig soms wel een beetje. Ik ben een liefhebber van Engelse humor. Bij de Haarlem Branch van The Dickens Fellowship is het boek The Pickwick Papers het jaarlijkse book of study. Ik verheug me op het herlezen daarvan, maar eerst moeten we de storm van Arianne trotseren.

Door Kees Klok|2026-01-13T10:38:49+00:0011 januari, 2026|Tags: geschiedenis, Het boekenpraatje, literatuur|0 Reacties

Lees meer

Huiveringwekkend

Een agent van ICE, de Amerikaanse Immigration and Customs Enforcement, heeft in Minneapolis een jonge vrouw, dichteres en moeder, in koelen bloede in haar auto doodgeschoten omdat zij weigerde uit te stappen. Het Witte Huis verspreidde daarna leugens over de schietpartij, de vrouw zou op de agent zijn ingereden, die door de filmbeelden, die inmiddels viraal zijn gegaan, overtuigend worden gelogenstraft. Op zich al een zeer bedenkelijke zaak. Voeg die bij de Amerikaanse aanval op Venezuela, de dreigementen richting Groenland, het zich terugtrekken door de VS uit meer dan zestig internationale organisaties en de wartaal die de Amerikaanse president vrijwel dagelijks uitbraakt en je kunt spreken van huiveringwekkende ontwikkelingen in Washington.

Verschillende gedachten gingen door mijn hoofd toen ik gisteren naar het nieuws keek. In de eerste plaats moest ik denken aan het boek Animal Farm van George Orwell, met Napoleon the Pig geflankeerd door zijn bloedhonden. Ten tweede dacht ik aan de Weimar Republiek en het afglijden daarvan naar de dictatuur van de nazi’s. Nee, je kunt geen zuivere parallel trekken, maar het mechanisme lijkt verdacht veel hetzelfde met vooral het misbruik van de sociale media door het Witte Huis en de aanhang van Trump. Ooit speelde de uitvinding van de boekdrukkunst een belangrijke rol in de verbreiding van het protestantisme met de godsdienstoorlogen van de zestiende eeuw tot gevolg. De opkomst van film en radio waren cruciaal voor het succes van de nazi-propaganda in de jaren dertig en nu hebben we de sociale media. Ik houd mijn hart vast, vooral als ik bijvoorbeeld alle (vaak door AI gegenereerde) shit voorbij zie komen in de zogenaamde reels op Facebook, om over het giftige riool X maar te zwijgen.

Ten derde dacht ik bij de beelden uit Minneapolis aan de tijd die ik daar zelf doorbracht aan de University of Minnesota, waar ik Stella leerde kennen, maar dit terzijde. Dat was een geweldige tijd waarin ik veel kennis over de Amerikaanse geschiedenis en samenleving heb opgedaan, maar dat was wel een totaal andere maatschappij dan die van de hedendaagse VS. Die is in snel tempo aan het afglijden naar een ‘bondgenoot’ die vooral afkeer oproept en angst voor de toekomst inboezemt.

Door Kees Klok|2026-01-09T12:06:11+00:009 januari, 2026|Tags: geschiedenis, Verenigde Staten|0 Reacties

Lees meer

Slecht humeur

Vanmorgen in het nieuws het bericht dat het bedrijf dat onze DigiD beheert in buitenlandse, Amerikaanse, handen dreigt te vallen. Onbegrijpelijk dat de overheid zo’n dienst niet zelf heeft opgezet. Onbegrijpelijk dat wordt toegestaan dat zo’n vitaal deel van onze infrastructuur aan een ander land wordt uitgeleverd. Het rotsvaste vertrouwen van de generatie van mijn ouders in de Verenigde Staten is allang verdampt. Onder Trump is het een onbetrouwbare bondgenoot geworden. Is het nog wel een bondgenoot?

Eigenlijk moet ik stoppen om ’s morgens na het opstaan direct het radionieuws aan te zetten en bij het ontbijt de krant te lezen. Het is slecht voor mijn humeur, maar je kunt het je niet veroorloven niet op de hoogte te zijn. Wie niet of slecht is geïnformeerd kan al snel slachtoffer worden van de leugens van extremisten en complothalvegaren.

Gisteravond was ik bij Oud-Dordrecht, waar Marianne Eekhout, conservator geschiedenis bij het Dordrechts Museum, de Johan de Witt-lezing hield. Een boeiend verhaal, een kijkje achter de voordeur van Johan de Witt. Zoals meestal was het in de Trinitatiskapel. Een prachtige ruimte, maar met een akoestiek van likmevestje en stoelen die vreselijk zijn voor mijn rug. De gezellige borrel achteraf maakte echter veel goed.

Door Kees Klok|2025-11-21T09:44:31+00:0021 november, 2025|Tags: DigiD, geschiedenis, Oud-Dordrecht, Trinitatiskapel|0 Reacties

Lees meer

Toiletpapier

Ik laat me niet graag meeslepen door de waan van de dag en de paniek die rondwaart door Europa. Ja, er kan best een keer een natuurramp gebeuren en de Russen voeren oorlog in Oekraïne, dat is duidelijk, maar is dat een voorbode van een aanval op de rest van Europa? Ik geloof er weinig van.

Nee, Poetin is geen lieverdje. Hij onderdrukt zijn volk, laat mensen die hem hinderen uit ramen gooien of vergiftigen, voert oorlog in Oekraïne en stuurt misschien wel eens een paar drones richting België, al heb ik er vorige week tijdens mijn bezoek aan de buren niet eentje gezien. Tevergeefs liep ik de hele dag en avond rond met mijn verrekijker. Of hij op honderden miljoenen westers gevormde onderdanen zit te wachten die hem, op aanhangers van FvD en Wilders na, allerminst naar de mond zullen praten, vraag ik me af.

Een natuurramp, en dan denken we in Nederland natuurlijk direct aan een watersnood, lijkt me een reëler gevaar dan een Rus in de achtertuin. Met die dreiging leven we echter al eeuwen. Wonderlijk dus die plotselinge paniek, dat getetter in de media over noodpakketten en weet ik al niet wat. Ik denk aan de recente coronapaniek, toen iedereen naar de winkel rende om toiletpapier te hamsteren. Dat heeft goed geholpen.

Door Kees Klok|2025-11-18T10:21:45+00:0018 november, 2025|Tags: Europa, geschiedenis, Rusland|0 Reacties

Lees meer

Terugkijken

Ik heb het nog even nagekeken in de VPRO-gids, maar daar stond toch echt dat BBC1 op 1 september om 22.30u aflevering drie van King & Conqueror zou uitzenden, de nieuwe, met enige bravoure aangekondigde serie over Willem de Veroveraar. Dat bleek dus niet het geval. In plaats van terug te gaan naar het boek dat ik aan het lezen ben, Gaasbeekse vertellingen van Sarah de Grauwe, ging ik wat zappen en zo kwam ik eerst bij een ’talkshow’ (alleen dat woord al ergert me mateloos, evenals dat domme ‘hosten’) onder leiding van Eva Jinek en daarna bij Lubach.

Het gelul bij Jinek, waar het stompzinnige, politieke geruzie in het inmiddels dubbel gevallen kolderkabinet en de Tweede Kamer nog eens dunnetjes over werd gedaan, liet ik al snel voor wat het was. Je zou in deze tijd weleens willen horen wat voor plannen de partijen hebben voor na de verkiezingen, maar niets van dit alles. Ook het woord Gaza, waarover het meest recente gebakkelei toch is ontstaan, heb ik niet horen vallen, maar dat kan ik door mijn snelle vlucht naar Lubach hebben gemist.

Van Lubach heb ik ook maar een fragment gezien. Sinds hij weg is bij de publieke omroep, heb ik de indruk dat zijn programma nogal riekt naar verschaald bier en rode wijn die al te lang in een open fles heeft gestaan, maar dat is natuurlijk mijn vooroordeel jegens commerciële zenders.

Eerder op avond miste ik de documentaire Het geweten van Israël van Nadia Boussaid over Gaza, maar die heb ik vanmorgen teruggekeken. Hij heeft mij diep geraakt. De volkerenmoord die Israël onder leiding van Netanyahu pleegt zou niemand onberoerd moeten laten, zeker niet Nederland, dat altijd pretendeerde voorop te lopen als het ging om internationaal recht en dat nu keihard door het ijs is gezakt. Diep respect heb ik voor de Israëliërs die weigeren in het leger te gaan om niet medeplichtig te worden aan genocide. Diepe walging voor de verantwoordelijken voor de moord op onschuldige burgers, journalisten, vrouwen, kinderen. Diepe walging voor de man die ik hoorde zeggen ‘iedereen in Gaza is schuldig’.

Nu moet ik natuurlijk zeggen dat wat Hamas op 7 oktober deed ook verschrikkelijk is, anders gaat er altijd wel iemand roepen dat ik een antisemiet ben en een terroristische organisatie steun. Ja, wat er op 7 oktober 2023 is gebeurd is ook verschrikkelijk. Ik praat dat allerminst goed, maar misschien is het verstandig om eens terug te gaan in het verleden, na te gaan hoe de geschiedenis vanaf de stichting van Israël is verlopen, om te begrijpen waarom dit deel van het Midden-Oosten zoveel bloedig geweld kent en waarom er wellicht iets van waarheid zit in de stelling ‘Hamas is een schepping van Israël’.

Het geweten van Israel is hier terug te zien.

Door Kees Klok|2025-09-02T10:02:15+00:002 september, 2025|Tags: geschiedenis, Midden-oosten|0 Reacties

Lees meer

Ondanks de drukte

Ondanks alle drukte van deze week toch nog kans gezien een ‘praatje’ op mijn Youtube-kanaal te zetten. Op de een of andere manier vind ik het plezierig tegen een toch volkomen onbekend publiek te praten. Er komen soms aardige reacties binnen, op Youtube zelf, of op de ‘sociale’ media. Er zit ook weleens een onbeschaafde reaguurder tussen. Op zulke types reageer ik nooit, die flikker ik direct van mijn Facebook of Linkedin af. Op het laatst genoemde platform gebeurt dat overigens zelden.

Door Kees Klok|2025-08-26T20:43:54+00:0026 augustus, 2025|Tags: Dordrecht, geschiedenis|0 Reacties

Lees meer

Ego-literatuur: de cirkel rond

Nu Nazomer. Zestig brieven aan Stella is verschenen, werk ik verder aan deel IX van mijn serie literaire dagboeken. Dit deel gaat over de jaren 1989-1990. Inmiddels zijn we ruim vijfendertig jaar verder en opnieuw merk ik wat een vreemd en onbetrouwbaar mechanisme het geheugen is.

De basis voor het literair dagboek zijn mijn dagboekaantekeningen uit die tijd. Daarin kom ik veel bekends tegen, maar ook een aantal verrassingen. Zo herinner ik me wel een reünie uit 2007 van de lagere school in Hendrik-Ido-Ambacht waar ik van 1974 tot 1977 als onderwijzer werkte, maar niet dat er ook op zaterdag 23 september 1989 zo’n bijeenkomst was, waar ik het kennelijk bijzonder naar mijn zin had. Wat ik me dan weer wel herinner is de kampeerweek in augustus 1989 op de camping van de Aristotelesuniversiteit van Thessaloniki in Posidi op het schiereiland Kassandra. Daar kwam ik vandaan met een opgezwollen, pijnlijke enkel vanwege de dazen.

Het zal nog even duren voor het manuscript gereed is, maar ik ben benieuwd wat voor verdraaiingen of kronkels van mijn geheugen ik nog ga ontdekken. Het is een bekend feit dat het geheugen nogal selectief en onnauwkeurig is. Dat pleit tegen het hechten van al te veel waarde aan mondelinge geschiedenis, in goed Nederlands ook wel oral history genoemd. Daar kun je alleen maar belang aan hechten als de beweringen worden ondersteund door documenten. Bijvoorbeeld brieven of dagboeken, waarmee de cirkel rond is. Daarom vind ik het zo leuk dat de Dordtse boekenmarkt, op 6 juli 2025, in het teken staat van de ego-literatuur en dat ik daar ook een bijdrage aan mag leveren.

Door Kees Klok|2025-06-03T08:38:33+00:003 juni, 2025|Tags: boeken, geschiedenis, literatuur, Stella|0 Reacties

Lees meer