Nieuws

Huiveringwekkend

Een agent van ICE, de Amerikaanse Immigration and Customs Enforcement, heeft in Minneapolis een jonge vrouw, dichteres en moeder, in koelen bloede in haar auto doodgeschoten omdat zij weigerde uit te stappen. Het Witte Huis verspreidde daarna leugens over de schietpartij, de vrouw zou op de agent zijn ingereden, die door de filmbeelden, die inmiddels viraal zijn gegaan, overtuigend worden gelogenstraft. Op zich al een zeer bedenkelijke zaak. Voeg die bij de Amerikaanse aanval op Venezuela, de dreigementen richting Groenland, het zich terugtrekken door de VS uit meer dan zestig internationale organisaties en de wartaal die de Amerikaanse president vrijwel dagelijks uitbraakt en je kunt spreken van huiveringwekkende ontwikkelingen in Washington.

Verschillende gedachten gingen door mijn hoofd toen ik gisteren naar het nieuws keek. In de eerste plaats moest ik denken aan het boek Animal Farm van George Orwell, met Napoleon the Pig geflankeerd door zijn bloedhonden. Ten tweede dacht ik aan de Weimar Republiek en het afglijden daarvan naar de dictatuur van de nazi’s. Nee, je kunt geen zuivere parallel trekken, maar het mechanisme lijkt verdacht veel hetzelfde met vooral het misbruik van de sociale media door het Witte Huis en de aanhang van Trump. Ooit speelde de uitvinding van de boekdrukkunst een belangrijke rol in de verbreiding van het protestantisme met de godsdienstoorlogen van de zestiende eeuw tot gevolg. De opkomst van film en radio waren cruciaal voor het succes van de nazi-propaganda in de jaren dertig en nu hebben we de sociale media. Ik houd mijn hart vast, vooral als ik bijvoorbeeld alle (vaak door AI gegenereerde) shit voorbij zie komen in de zogenaamde reels op Facebook, om over het giftige riool X maar te zwijgen.

Ten derde dacht ik bij de beelden uit Minneapolis aan de tijd die ik daar zelf doorbracht aan de University of Minnesota, waar ik Stella leerde kennen, maar dit terzijde. Dat was een geweldige tijd waarin ik veel kennis over de Amerikaanse geschiedenis en samenleving heb opgedaan, maar dat was wel een totaal andere maatschappij dan die van de hedendaagse VS. Die is in snel tempo aan het afglijden naar een ‘bondgenoot’ die vooral afkeer oproept en angst voor de toekomst inboezemt.

Door |2026-01-09T12:06:11+00:009 januari, 2026|Tags: , |0 Reacties

Drollig

Eergisteren weer eens een ‘praatje’ op mijn Youtube-kanaal gezet. Altijd leuk om te doen, als ik tenminste voldoende tijd heb om te monteren en foto’s erbij te zoeken. Het inspreken doe ik spontaan uit het hoofd, maar wel nadat ik van tevoren heb bedacht waarover ik het ongeveer ga hebben. Meestal dwaal ik af van de grote lijn en bewandel ik allerlei zijstraten en -stegen. Ook nu weer. Ineens kwam de politiek om de hoek kijken, terwijl ik het liever over literatuur heb. Wat ik in ieder geval heb vermeden is het terugblikken op het afgelopen jaar. Dat doe ik als historicus wel over een jaar of vijfentwintig, wanneer de waan van de dag eraf is. Als ik tenminste tijd van leven heb.

Over vijfentwintig jaar word ik bijna honderd, nu ja, als ik dat haal, want ik houd stiekem nogal van het goede leven en hoewel ik merk dat ik wat onzekerder word op de fiets ga ik toch echt niet met een helm rijden. Een heer bedekt zich met een hoed of een pet, zeker nu de temperaturen rond het vriespunt zijn. Mijn hoeden heb ik allemaal gekocht bij mevrouw Bonelli in de Agia Sofiastraat in Thessaloniki, op een na. Die komt van meneer Tegelaar uit de Lombardstraat. Dat was een man die in mijn herinnering altijd somber keek, alsof hij in zijn eentje voor de hele erfzonde moest opdraaien, maar uitstekende spullen verkocht hij wel.

Gisteren door de kou naar Ruud gefietst om pom te eten. Hij is een uitstekende kok met veel verstand van wijnen. Het werd een Bourgondische avond in het goede gezelschap van vrienden. Ruud woont op de Varkenmarkt. Daar stond voor de ramp uit de jaren zestig, die stadssanering heet, de synagoge. Op de Varkenmarkt! Nu staat er een drollig mannetje dat graaf Dirk IV moet voorstellen. De vorige keer dat ik bij Ruud was deed ik een vergeefse poging hem van zijn sokkel te fietsen. Nu kwam ik zonder brokken thuis. Winterkou werkt nogal ontnuchterend.

Door |2025-12-26T12:42:20+00:0026 december, 2025|0 Reacties

Buskruit

Gisteren een rondleiding gehad in een deel van wat ooit ’s lands wapenarsenaal was, aan de Houttuinen in Dordrecht. In 1790 gebouwd, meen ik te hebben onthouden, op de plaats waar ook eerder al magazijnen van het leger stonden. Buskruit naast de Grote Kerk. Ik moest even denken aan de ontploffing van het kruitschip in Leiden, in 1807, maar gelukkig staat de Grote Kerk er nog. Nu en dan valt een steen uit de toren, maar daarover schreef de krant geruststellend dat de constructie veilig was. In Rome is onlangs een middeleeuwse toren ingestort. Daarvoor hoeven we, als we de BOGA’s (de Boven Ons Gestelde Autoriteiten) mogen geloven, niet te vrezen.

Het was een buitenkans zo’n stuk erfgoed tijdens de restauratie van binnen te bekijken. Dank aan de huidige eigenaar en mijn collega stadsgids Pieter van Loon. Ik vond alleen de nogal uitgesleten trap naar de tweede etage een tikje eng. Dat komt door mijn rug en mijn leeftijd. Eenmaal boven zag ik een meisje met lichte tred dezelfde trap op huppelen en door een deur verdwijnen naar de belendende horecazaak. Die heette vroeger De Kazerne, een verkeerde naam, want het arsenaal was nooit een kazerne.

De Kazerne had een nachtvergunning. Nachthoreca trekt types aan die je liever niet wilt in je stad. Ik moest denken aan het voormalige café Noordzicht, dat wij ‘Nooitdicht’ noemden. Het is verdwenen, evenals vermaarde etablissementen als Sprankje Groen en Wolkje Blauw. Mijn overgrootvader had tot 1946 een kroeg op de hoek van de Nieuwbrug en de Wijnstraat. Die sloot hij als het avond werd. Hij was nogal matineus ingesteld. Later zat daar nog een tijdje de Lord Lister. Ook verdwenen in wat schrijver L.H. Wiener zo mooi ‘de mist der mensen’ noemt.

Door |2025-12-08T11:14:47+00:008 december, 2025|Tags: , |0 Reacties

Geweldig geslaagd!

VWO6-geschiedenis 2008

Gisteren was ik bij de reünie van het Stedelijk Dalton Lyceum, locatie Overkampweg in Dordrecht, de plek waar ik de laatste elf jaren van mijn onderwijsloopbaan doorbracht. Het was een heel geslaagde en drukbezochte bijeenkomst. Heel veel oud-leerlingen en ook de nodige oud-collega’s. Ik kan de gesprekken die ik voerde niet tellen, maar wat was het fijn om zoveel oud-leerlingen te spreken en te horen hoe hun levens na het VWO zijn verlopen. Verrassend was het aantal meisjes dat huisarts is geworden, aanzienlijk meer oud-leerlingen dan ik me herinnerde zijn ook geschiedenis gaan studeren. Dat vervult je als oud-leraar geschiedenis altijd met een beetje bescheiden trots.

In een uitpuilend lokaal 201, mijn vroegere lokaal, gaf ik een minilesje over een aantal broodje aap-verhalen uit de geschiedenis van Dordrecht, wat erg leuk was om te doen. Zoals iedere schoolmeester vroeger had ik een krijtje op zak, maar een bord daarvoor ontbrak. Het is tegenwoordig allemaal ‘smartborden’ en elektronica wat de klok slaat, maar gelukkig hing er ook een bord waarop ik met een stift kon schrijven. Ik was het bordschrijven na zoveel jaren nog niet verleerd. We hebben veel gelachen en even ging de gedachte door me heen dat ik misschien maar weer moet gaan lesgeven. Hoewel, de bureaucratische rambam om het lesgeven heen en het dan weer moeten vergaderen, banden die gedachte snel weer uit.

De sfeer was uitstekend, evenals de organisatie (petje af!), en gelukkig waren alle reünisten boven de achttien dus werden er bier en een wijntje geschonken. Hoewel niet erg bevordelijk voor mijn rug was het geweldig erbij te zijn. Eenmaal thuis lag ik wel om tien uur al in bed. Tja, we houden het maar op de lichtgevorderde leeftijd.

Door |2025-11-02T12:37:54+00:002 november, 2025|Tags: , |0 Reacties

Terugkijken

Ik heb het nog even nagekeken in de VPRO-gids, maar daar stond toch echt dat BBC1 op 1 september om 22.30u aflevering drie van King & Conqueror zou uitzenden, de nieuwe, met enige bravoure aangekondigde serie over Willem de Veroveraar. Dat bleek dus niet het geval. In plaats van terug te gaan naar het boek dat ik aan het lezen ben, Gaasbeekse vertellingen van Sarah de Grauwe, ging ik wat zappen en zo kwam ik eerst bij een ’talkshow’ (alleen dat woord al ergert me mateloos, evenals dat domme ‘hosten’) onder leiding van Eva Jinek en daarna bij Lubach.

Het gelul bij Jinek, waar het stompzinnige, politieke geruzie in het inmiddels dubbel gevallen kolderkabinet en de Tweede Kamer nog eens dunnetjes over werd gedaan, liet ik al snel voor wat het was. Je zou in deze tijd weleens willen horen wat voor plannen de partijen hebben voor na de verkiezingen, maar niets van dit alles. Ook het woord Gaza, waarover het meest recente gebakkelei toch is ontstaan, heb ik niet horen vallen, maar dat kan ik door mijn snelle vlucht naar Lubach hebben gemist.

Van Lubach heb ik ook maar een fragment gezien. Sinds hij weg is bij de publieke omroep, heb ik de indruk dat zijn programma nogal riekt naar verschaald bier en rode wijn die al te lang in een open fles heeft gestaan, maar dat is natuurlijk mijn vooroordeel jegens commerciële zenders.

Eerder op avond miste ik de documentaire Het geweten van Israël van Nadia Boussaid over Gaza, maar die heb ik vanmorgen teruggekeken. Hij heeft mij diep geraakt. De volkerenmoord die Israël onder leiding van Netanyahu pleegt zou niemand onberoerd moeten laten, zeker niet Nederland, dat altijd pretendeerde voorop te lopen als het ging om internationaal recht en dat nu keihard door het ijs is gezakt. Diep respect heb ik voor de Israëliërs die weigeren in het leger te gaan om niet medeplichtig te worden aan genocide. Diepe walging voor de verantwoordelijken voor de moord op onschuldige burgers, journalisten, vrouwen, kinderen. Diepe walging voor de man die ik hoorde zeggen ‘iedereen in Gaza is schuldig’.

Nu moet ik natuurlijk zeggen dat wat Hamas op 7 oktober deed ook verschrikkelijk is, anders gaat er altijd wel iemand roepen dat ik een antisemiet ben en een terroristische organisatie steun. Ja, wat er op 7 oktober 2023 is gebeurd is ook verschrikkelijk. Ik praat dat allerminst goed, maar misschien is het verstandig om eens terug te gaan in het verleden, na te gaan hoe de geschiedenis vanaf de stichting van Israël is verlopen, om te begrijpen waarom dit deel van het Midden-Oosten zoveel bloedig geweld kent en waarom er wellicht iets van waarheid zit in de stelling ‘Hamas is een schepping van Israël’.

Het geweten van Israel is hier terug te zien.

Door |2025-09-02T10:02:15+00:002 september, 2025|Tags: , |0 Reacties

Rust zacht, Leo!

Bij wijze van uitzondering een fragment uit mijn dagboeknotities van vandaag: “Woensdagavond is Leo Schellinger overleden. Er ging een schok door Dordrecht, wat goed te merken was op Facebook en in de plaatselijke pers. De kleine zanger en grote entertainer, ook geliefd oud-conciërge van de Statenschool, is niet meer. Nooit meer ‘Bring it on home to me’ op Big Rivers, waar hij maar liefst negentien keer optrad.

Ik kende Leo zestig jaar. Hij woonde een paar huizen verder van vrienden in de Leliestraat, waar ik hem voor het eerst ontmoette, een jaar voordat hij ging optreden met zijn eerste band. Ik was toen veertien, Leo vijftien. Woensdag is de uitvaart. Gaan we alweer afscheid nemen van een kleurrijke generatiegenoot.”

Door |2025-08-29T10:24:16+00:0029 augustus, 2025|Tags: |0 Reacties

Ondanks de drukte

Ondanks alle drukte van deze week toch nog kans gezien een ‘praatje’ op mijn Youtube-kanaal te zetten. Op de een of andere manier vind ik het plezierig tegen een toch volkomen onbekend publiek te praten. Er komen soms aardige reacties binnen, op Youtube zelf, of op de ‘sociale’ media. Er zit ook weleens een onbeschaafde reaguurder tussen. Op zulke types reageer ik nooit, die flikker ik direct van mijn Facebook of Linkedin af. Op het laatst genoemde platform gebeurt dat overigens zelden.

Door |2025-08-26T20:43:54+00:0026 augustus, 2025|Tags: , |0 Reacties

Weinig schade

Twee weken geleden had ik een ongelukje met het rijwiel. Ik raakte heel licht de fietstas van de vriendin met wie ik op weg was, verloor mijn evenwicht en landde pontificaal bovenop mijn fiets. Weinig schade. Ja, de handel van de voorrem brak af, maar die levensgevaarlijke rem gebruik ik nooit, dus reparatie kan wachten tot mijn fietsenmaker terug is van vakantie. Verder had ik een kleine bloeduitstorting op het embonpoint en een schaafwondje op mijn voorhoofd.

Niets bijzonders dus, maar schaafwondjes zien er altijd erger uit dan ze zijn. Daarom heb ik even gewacht met het opnemen en op Youtube zetten van een nieuw ‘praatje’. Inmiddels is het wondje genezen en het praatje hier verschenen.

Er wordt ook aan een nieuw Boekenpraatje gewerkt, maar daarvoor is altijd enig leeswerk nodig en dat kost tijd. Ik denk dat het nieuwe eind september verschijnt, uiteraard weer over enkele historische werken. Collega Guus en ik zijn druk doende met de achttiende eeuw, maar ook andere perioden uit de geschiedenis blijven boeien. Dat hoor je in het praatje van deze week.

Door |2025-08-18T09:45:25+00:0018 augustus, 2025|Tags: , |0 Reacties

Er staat weer een ‘praatje’ op Youtube.

Er staat weer een nieuwe ‘praatje’ op mijn Youtube-kanaal. Deze keer gaat het over de verregende Dordtse boekenmarkt, waaraan ik toch nog een positieve bijdrage kon leveren. Ook gaat het over het Big Rivers festival, dat dit jaar zijn 25e editie beleefde en ik spreek over het zeer leesbare boek Bobby-Dear van Lenny van Gessel, een uitgave van Avenir Publishing. En passant heb ik het over mijn medewerking aan een podcast van de Dordtse openbare bibliotheek over Johan de Witt, wiens vierhonderdste geboortejaar in Dordrecht uitgebreid wordt gevierd.

Door |2025-07-18T11:38:30+00:0018 juli, 2025|Tags: , , |0 Reacties

Ego-literatuur: de cirkel rond

Nu Nazomer. Zestig brieven aan Stella is verschenen, werk ik verder aan deel IX van mijn serie literaire dagboeken. Dit deel gaat over de jaren 1989-1990. Inmiddels zijn we ruim vijfendertig jaar verder en opnieuw merk ik wat een vreemd en onbetrouwbaar mechanisme het geheugen is.

De basis voor het literair dagboek zijn mijn dagboekaantekeningen uit die tijd. Daarin kom ik veel bekends tegen, maar ook een aantal verrassingen. Zo herinner ik me wel een reünie uit 2007 van de lagere school in Hendrik-Ido-Ambacht waar ik van 1974 tot 1977 als onderwijzer werkte, maar niet dat er ook op zaterdag 23 september 1989 zo’n bijeenkomst was, waar ik het kennelijk bijzonder naar mijn zin had. Wat ik me dan weer wel herinner is de kampeerweek in augustus 1989 op de camping van de Aristotelesuniversiteit van Thessaloniki in Posidi op het schiereiland Kassandra. Daar kwam ik vandaan met een opgezwollen, pijnlijke enkel vanwege de dazen.

Het zal nog even duren voor het manuscript gereed is, maar ik ben benieuwd wat voor verdraaiingen of kronkels van mijn geheugen ik nog ga ontdekken. Het is een bekend feit dat het geheugen nogal selectief en onnauwkeurig is. Dat pleit tegen het hechten van al te veel waarde aan mondelinge geschiedenis, in goed Nederlands ook wel oral history genoemd. Daar kun je alleen maar belang aan hechten als de beweringen worden ondersteund door documenten. Bijvoorbeeld brieven of dagboeken, waarmee de cirkel rond is. Daarom vind ik het zo leuk dat de Dordtse boekenmarkt, op 6 juli 2025, in het teken staat van de ego-literatuur en dat ik daar ook een bijdrage aan mag leveren.

Foto: dichteres Stella Timonidou op de Dordtse boekenmarkt (© Kees Klok)

Door |2025-06-03T08:38:33+00:003 juni, 2025|Tags: , , , |0 Reacties
Ga naar de bovenkant